Banka Qendrore Evropiane i rriti tri normat kryesore të interesit për 0,25 pikë përqindjeje. Nga 16 shtatori norma e depozitave është 2,50 për qind, norma për operacionet kryesore të rifinancimit 2,65, ndërsa norma marxhinale e kredisë 2,90 për qind. Kjo është rritja e dytë që kur në qershor, pas një pauze trevjeçare, BQE-ja nisi sërish shtrëngimin e politikës monetare.

Për një qytetar në Shkup me kredi banesore në euro, e gjithë kjo përmblidhet në një numër - EURIBOR.

EURIBOR-i gjashtëmujor në fillim të këtij viti ishte 2,105 për qind. Më 9 shtator arriti tashmë 2,80. Vetëm nga fillimi i korrikut u rrit nga 2,554 në rreth 2,8 për qind. Te kreditë me normë të ndryshueshme të lidhur me atë normë referente, kjo do të thotë këst mujor më i lartë në rregullimin e radhës.

Nuk i prek të gjithë, por as nuk është ngushëllim

Te kontratat me normë fikse nuk ka ndryshim automatik. Te ato të ndryshueshme varet cila normë referente është shënuar në kontratë, sa është marzha bankare dhe në çfarë periudhe banka e rregullon interesin. Një kredi që rishikohet çdo gjashtë ose dymbëdhjetë muaj do ta ndiejë normën e re vetëm kur të vijë data e kontraktuar.

Pra efekti nuk do të vijë të njëjtën ditë te të gjithë, por sipas radhës. Ky është dallim i rëndësishëm në praktikë, por jo në drejtim - rritja e EURIBOR-it tashmë tregon se tregu bankar evropian prej kohësh e ka inkorporuar pritjen për norma më të larta.

Pse një normë në Frankfurt ndihet në Shkup

Denari është i qëndrueshëm ndaj euros, dhe pikërisht prandaj vendimet nga Frankfurti nuk janë lajme të huaja. Kjo nuk do të thotë se Banka Popullore automatikisht do t'i ndjekë të gjitha hapat e BQE-së, por një periudhë më e gjatë normash të larta evropiane e ngushton hapësirën për ulje të shpejtë të normave vendase.

Shkaku i gjithë shtrëngimit është energjia. Në gusht inflacioni vjetor në eurozonë arriti 3,3 për qind, përballë 2,9 në korrik - norma më e lartë që nga shtatori i vitit 2023. Inflacioni te energjentët u rrit nga 10,3 në 14,3 për qind, me furnizim të kufizuar me naftë të papërpunuar për shkak të luftimeve rreth Ngushticës së Hormuzit. Çmimi i naftës „brent“ sërish e kaloi kufirin prej 100 dollarësh për fuçi.

Interesante është se shtrenjtimi deri tani nuk po derdhet njësoj në pjesën tjetër të ekonomisë. Inflacioni bazë, që përjashton energjinë, ushqimin, alkoolin dhe duhanin, u ul nga 2,5 në 2,4 për qind. Inflacioni te shërbimet ra nga 3,3 në 3 për qind. Ekonomistët e BQE-së vlerësuan se rreth 90 për qind e rritjes së inflacionit energjetik mes janarit dhe majit u shkaktua nga faktorë të lidhur me furnizimin.

Ky është dallim thelbësor krahasuar me valët e viteve 2021 dhe 2022, kur rol më të madh kishin edhe kërkesa edhe masat fiskale. Tani problemi është nga ana e ofertës - ndërsa norma e interesit është mjet që vepron mbi kërkesën.

BQE-ja pret inflacion mesatar prej 3 për qind këtë vit, 2,5 në 2027 dhe 2,1 në 2028. Parashikimet për vitet e ardhshme janë rishikuar lart krahasuar me ato të qershorit. Banka nuk njoftoi paraprakisht nëse do të pasojë edhe një rritje - vendimet do t'i marrë sipas të dhënave të reja.

Për këdo që paguan këst të lidhur me EURIBOR-in, kjo do të thotë se rregullimi i radhës është më i qartë se çdo kumtesë.