Emeklilik ve Malullük Sigortası Fonu'nun ağustos verilerine göre Makedonya'daki toplam 349.334 emekliden 98.318'i asgari emekli maaşı alıyor. Bu yüzde 28,1, yani her dört emekliden birinden fazlası demek.

"Asgari emekli maaşı" tek bir rakam gibi duruyor, ama değil. Tutar, kişinin ne zaman emekli olduğuna ve kaç yıl hizmeti olduğuna bağlı; bu yüzden en düşük emekli maaşları şu anda 20.288 ile 23.945 dinar arasında değişiyor. Yasal asgariye kadar eksik kalan her şeyi devlet ödüyor. Fona göre 2026 yılı için bunun için yaklaşık 80 milyon euro öngörülüyor.

Hesaplama başlı başına bir hikaye. En düşük yaşlılık emekli maaşı, 2002 yılında tüm çalışanların ortalama ücretinin bir yüzdesi olarak belirleniyor: 35 yılın üzerinde hizmeti olan erkekler ve 30 yılın üzerinde hizmeti olan kadınlar için yüzde 41, 25 yılın üzerindeki erkekler ve 20 yılın üzerindeki kadınlar için yüzde 38, daha az hizmeti olanlar için yüzde 35. Ardından bu tabana düzenli ayarlamalar ve toplam 7.000 dinarlık sabit artışlar ekleniyor. Yani 2026 yılında en kırılgan emeklilerin tabanı hâlâ yirmi yıldan daha eski bir maaş.

PIOM Fonu Müdürü Nikola Memov modelin ayrılması gerektiğini söylüyor. "Gelecekteki model, emeklilik ilkesini - ne kadar prim ödendiğini ve bunun hak olarak ne getirdiğini - devletin sosyal işlevinden açıkça ayırmalı" diye düşünüyor. Emeklilik Fonu Yönetim Şirketleri Derneği de benzer bir talepte bulunuyor. Derneğin başkanı Maryan Nikolovski, bu sigortalılar için paranın bütçede önceden planlanması gerektiğini, böylece kaç kişi olduklarının ve ne kadara mal olduklarının bilineceğini söylüyor.

Teknik soru, 80 milyon euroluk kalemin bütçede nerede duracağı. İnsani soru ise başka: neredeyse yüz bin emeklinin, çalıştıkları yılların ardından, devletin asgariye ulaşması için tamamlamak zorunda kaldığı bir tutar alması bir ekonomi hakkında ne söylüyor? Ve önümüzdeki yıllarda bu sayının kaça çıkacağını hesaplayan oldu mu?