Avrupa hükümetleri, benzin ve dizeldeki rekor fiyatların şokunu hafifletmek için akaryakıt vergilerini düşürüyor, sübvansiyon dağıtıyor ve enerji kurallarını yeniden düzenliyor. Fransa, Almanya ve İspanya desteği genişleten ülkeler arasında; AB ise ABD'nin dizel ihracatına olası kısıtlamalarından kaynaklanan ek bir riskle de karşı karşıya.

Rakamlar ağır. AB'de özel ulaşım için akaryakıt fiyatları ağustosta bir yıl öncesine göre %23,8 daha yüksekti; 27 üye ülkenin 26'sında artış yaşandı, bunların 18'inde zam %20'nin üzerinde. Yalnızca ağustosta dizel temmuza göre %8,3 daha pahalandı. 50 litrelik bir depoyu doldurmak için Avrupalı sürücü bugün yıl başına göre yaklaşık 30 avro fazla ödüyor. Avrupa Komisyonu verilerine göre tüm kıta genelinde yalnızca dizel için ek maliyet günde yaklaşık 203 milyon avro.

Yine de kazanan biri var. Avrupa'nın 10 büyük petrol ve gaz şirketinin hisseleri 2026 başından 23 Eylül'e kadar %40 ile %87 arasında yükseldi; en fazla yükselen yaklaşık %87,2 ile İspanyol Repsol oldu. Sorun yalnızca ham petrol değil, rafine yakıt kıtlığı ve giderek açılan rafineri marjları.

Bu tabloda Makedonya fiyat listesinin en altında. fuel-prices.eu platformuna göre ülke, litresi ortalama 1,699 avro ile Avrupa'nın en ucuz dizeline sahip; benzinde ise litresi 1,610 avro ile Türkiye ve İsveç'in ardından üçüncü sırada. En pahalı dizel litresi 2,532 avro ile Danimarka'da. Komşulardan Yunanistan'da bir litre benzin 2,203 avro, bir litre dizel 2,229 avro.

Ama en ucuz olmak ne ucuz ne de istikrarlı olmak demek. Enerji Düzenleme Komisyonu (RKE) 22 Eylül'de dizelin tavan fiyatını litrede 5,5 dinar artırırken benzin 1,5 dinar ucuzladı. Dizel artık litresi 104,5 dinara, BS-95 benzin 99 dinara, BS-98 benzin ise 101 dinara kadar çıkıyor.

Brent petrolün varili 105 dolar civarında seyrediyor ve aylardır Orta Doğu'dan gelen her habere göre 95 ile 110 dolar arasında dalgalanıyor. Analistler dizel arzındaki sıkışıklığın 2027'ye kadar sürebileceği uyarısında bulunurken, ABD Başkanı Donald Trump Orta Doğu'daki çatışmanın belki ancak ABD'deki kasım seçimlerinden sonra sona ereceğini söyledi.

Dizelin ulaşımı, tarımı ve sanayiyi sırtladığı bir ülke için ucuzlukta birinci olmak, son kullanma tarihi olan bir teselli. Avrupa hükümetleri fiyatlar fırladığında ne yaptıklarını zaten gösterdi: vergi düşürüyor ve sübvansiyon veriyorlar. Avrupa fiyatları bizim pompalara da ulaşırsa hükümetin hazır bir planı var mı, yoksa RKE'nin bir sonraki rakamı açıklamasını mı bekleyeceğiz?