Şu anda yüz kırk yedi kişi ikinci sütundan emekli maaşı alıyor. Ortalama tutar ayda 9.878 denar. Bunlar, 2006'dan beri işleyen ve yaklaşık 638.000 sigortalının bireysel hesaplarında 3,4 milyar eurodan fazla biriken bir sistemin tüm yararlanıcıları.

147 rakamı küçük geliyor, bu da doğru - sistem hâlâ olgunlaşıyor. 2030'a kadar yararlanıcı sayısının dört ile beş bin arasında olması bekleniyor. Ama tam da şimdi, ilk ödemeler başlarken, o paraya ne olacağı sorusu açılıyor.

Bir buçuk yıllık çözüm olarak kamulaştırma

Emeklilik fonu yönetim şirketleri birliği net bir tutum açıkladı: ikinci sütundaki varlıklar kişisel mülktür, miras kalır ve ister çalışma hayatındaki sigorta olsun ister emeklilik sonrası, daha yüksek düzeyde koruma altındadır.

„Bu yalnızca kısa vadeli bir çözüm ve uzun vadeli sorunları çözmeyecek”, diyor birlik, varlıkların devlet fonuna aktarılması önerileri için. Değerlendirmelerine göre bu para, bütçe açığını bir buçuk ile üç yıl arasında bir süre kapatır. Sonrasında - aynı sorun, ama fon olmadan.

Zorunlu emeklilik fonlarının kuruluşundan bu yana ortalama yıllık getirisi yüzde 5,5'in üzerinde. Toplam birikmiş varlıkların bir milyar eurodan fazlası, bireysel hesaplara dağıtılmış katma değer.

Asgari emekli maaşının altında yüzde seksen ile doksan

Hikâye burada kendi basın açıklamasından daha karmaşık hale geliyor. Başbakan Hristiyan Mitskoski, emeklilik reformu düşündüklerini duyurdu ve ikinci sütun yararlanıcılarının hesaplarının durumundan hayal kırıklığına uğrayabileceğini ima etti.

Rakamlar da iyimserlikten yana değil: 2030-2032 döneminde gelecekteki emeklilerin yüzde 80 ila 90'ının yasal asgari düzeyin altında emekli maaşı alabileceği tahmin ediliyor; bu da yeniden devlet takviyesi gerektirecek.

Yani iki tarafın da birer doğru iddiası var. Fonlar, kamulaştırmanın geçici bir yama olduğu konusunda haklı. Ama eleştirenlerin de dayanağı var: on yararlanıcıdan neredeyse dokuzunun asgari düzeyin altına düşeceği bir sistem, kendi vaat ettiği rolü yerine getirmiyor.

Öneri: tek fon yerine birden çok fon

Birlik, sigortalının yaşına uyarlanmış çoklu fon portföyleri ve genç üyeler için - emekliliğine yirmi ya da otuz yıl olan ve daha yüksek getiri için daha fazla riski kaldırabilecek olanlar için - daha agresif yatırım stratejileri öneriyor. Gönüllü sigortanın güçlendirilmesinden de söz ediliyor.

Hükümet ise nasıl bir reform yapacağına karar vermeden önce üç bağımsız analizin sonuçlarını bekliyor.

Üç analiz, iki karşıt tutum ve parası tartışmanın konusu olan 638.000 insan. Herkesin üzerinde anlaştığı tek şey, sistemin kurulduğu haliyle yeterli emekli maaşı üretmeyeceği. Fark yalnızca bu açığı kimin ödeyeceğinde - ve ne zaman.