Makedonya'da "Femicide Watch" mekanizması bugüne kadar 92 vakayı inceledi. Bunlardan 43'ü resmi olarak kadın cinayeti ya da kadın cinayetine teşebbüs olarak sınıflandırıldı. Rakamı, dün Meclis'te başlayan iki günlük Güneydoğu Avrupa Kadın Cinayetleri Bölgesel Konferansı'nın açılışında AGİT Üsküp Misyonu Başkanı Büyükelçi Kilian Wahl açıkladı.

Küresel tablo daha da karanlık. BM Kadın Birimi (UN Women) ve BM Uyuşturucu ve Suç Ofisi'nin (UNODC) tahminlerine göre 2024'te dünyada yaklaşık 83.000 kadın ve kız çocuğu kasten öldürüldü. Bunların yaklaşık 50.000'i, yani yüzde 60'a yakını, yakın partner ya da bir aile üyesi tarafından öldürüldü. Bu, günde ortalama 137 kadın ve kız çocuğu demek - her on dakikada bir. Karşılaştırma için: öldürülen erkeklerde cinayetlerin yalnızca yaklaşık yüzde 11'i partner ya da aile üyesi tarafından işlendi.

Cinayet ilk durak değil, son durak. Konferansın ana mesajı, kadın cinayetinin bıçakla ya da tabancayla başlamadığı. Öncesinde çoğu zaman tehditler, kıskançlık, takip, kontrol, ayrılığı kabullenememe ya da polise şikâyetten sonra intikam var. Başka bir deyişle, birinin duyduğu, not ettiği ya da not etmesi gereken uyarılar.

Ve işin rahatsız edici kısmı burada başlıyor. Konferansta sunulan analizler, ülkedeki kurumların risk değerlendirmesi için hâlâ sınırlı kapasiteye sahip olduğunu ve bunun da şiddet tırmanmadan önce koruma tedbirlerinin gecikmesine yol açtığını gösteriyor. Meclis Başkan Yardımcısı Vesna Bendevska istatistikleri yıkıcı olarak nitelendirdi ve Meclis'in sadece yasa çıkarmadığını, denetim ve bütçe yoluyla bu yasaların uygulanıp uygulanmadığını ve kurumların yeterli kaynağa sahip olup olmadığını da izlemesi gerektiğini hatırlattı.

"Femicide Watch"ın amacı da tam olarak bu: her vakayı multidisipliner biçimde çözümlemek ve polisin, yargının, sosyal hizmet merkezlerinin ya da sağlık sisteminin tam olarak nerede başarısız olduğunu tespit etmek. O 43 vakanın kaçında çekmecede kalan bir uyarı vardı? Mekanizmanın cevaplaması gereken soru tam da bu.

Verilerin kendi zayıflığı da var. Bazı ülkelerde kadın cinayeti ayrı bir kategori olarak kaydedilirken, bazılarında yalnızca cinayet olarak geçiyor, dolayısıyla gerçek kurban sayısı daha da yüksek olabilir. Konferans bugün sonuçların, önerilerin ve sonraki adımların beklendiği oturumlarla devam ediyor. Başarının ölçüsü basit olacak: kurumlar trajediden sonra değil, ilk şikâyette harekete geçecek mi?