Vatandaşlar ve şirketler bankalara 9,87 milyar euro borçlu: Krediler yüzde 14,1, mevduatlar yüzde 9,2 artıyor

Vatandaşlar ve şirketler eylül sonu itibarıyla bankalara toplam 9,87 milyar euro borçlu. Bunun 4,93 milyarı vatandaşlara, 4,90 milyar eurosu şirketlere ait. Yalnızca eylülde toplam borç yüzde 1,3 arttı, yıllık bazda ise yüzde 14,1 - şirketlerde yüzde 15,7, hanelerde yüzde 12,7. Bunu Merkez Bankası'nın en son verileri gösteriyor.

Aynı dönemde mevduatlar daha yavaş büyüyor - yıllık yüzde 9,2 ile 11,15 milyar euroya; bunun 7,5 milyarı vatandaşlara ait. Yaklaşık beş puanlık fark basit bir şey söylüyor: biriktirdiğimizden daha hızlı borçlanıyoruz.

En hızlı artan konut kredileri - bir yılda yüzde 16,1. Tüketici kredileri yüzde 12,4 arttı. Ama en çok şeyi daha küçük bir rakam anlatıyor: maaş ay sonunu getirmediğinde bankanın verdiği borç, yani vadesiz hesaplardaki eksi bakiyeler, eylülde tek bir ayda yüzde 5,8 fırladı.

Konut kredilerindeki artış, mutlaka daha fazla insanın ev aldığı anlamına gelmiyor. Konut fiyatları yükseldikçe, bir ev için borçlanılması gereken tutar da büyüyor. Pek çok aile için kendi evi, ağustosta ortalama yüzde 4,67 olan kredi faiziyle, önümüzdeki 20 ya da 30 yıl boyunca bankaya ödenecek bir taksit demek.

Merkez Bankası harekete geçiyor. 1 Aralık'tan itibaren ikinci ve sonraki her konut için geri ödeme süresi 30 yıldan 25 yıla iniyor, ipotekli krediler 15 yılla sınırlanıyor, maaşın taksite gidebilecek azami payı ise dinar kredilerinde yüzde 50'den 45'e, euro kredilerinde yüzde 45'ten 40'a düşüyor. İlk ev için süre 30 yıla kadar kalıyor.

Önlem makul - ama sonuca yönelik bir önlem. Krediler birikimlerden daha hızlı büyüyorsa, soru yalnızca ne kadar süre ödeyeceğimiz değil, başımızın üstünde bir çatı gibi temel bir şey için neden bu kadar krediye ihtiyaç duyduğumuz. Bu sorunun cevabını merkez bankası değil, iktidar vermeli.