2040'a kadar Mekânsal Plan taslağı: Makedonya boşalmaya devam edecek, neredeyse her üç daireden biri boş

Makedonya nüfus kaybetmeye devam edecek. Bu bir muhalefet mesajı ya da karamsar bir köşe yazarının iddiası değil; Prespa-Pelagonya bölgesi için düzenlenen bölgesel uzman oturumunda Manastır'da ülkenin 2040'a kadarki Mekânsal Plan Taslağı'nı sunan uzmanların vardığı sonuç. Belge hâlâ taslak ve henüz kabul edilmedi.

Tablo tanıdık, sadece artık bir devlet belgesine yazılmış durumda: tüm planlama bölgelerinde negatif doğal artış, yaşlanma, yoğun göç ve nüfusun giderek Üsküp Bölgesi'nde toplanması. Üsküp ve Polog bölgeleri istisna, ama onlar bile toplam nüfus düşüşü eğilimini tersine çeviremeyecek.

En ağır veri köylerle ilgili. En fazla 100 kişinin yaşadığı yerleşim yerleri ülkedeki tüm yerleşimlerin neredeyse yarısını oluşturuyor, ama bunlarda nüfusun sadece yüzde biri kadarı yaşıyor. Bu köyler gündelik hayatta olduğundan çok haritada var.

İnsansız daireler

Konutta paradoks daha da büyük. Yoğun konut inşaatı büyük bir konut fazlası yarattı: daire sayısı önceki mekânsal planın projeksiyonlarını yaklaşık 114.000 aştı ve dairelerin neredeyse üçte biri boş. Konut piyasası, devlete ait az sayıda daireyle, neredeyse tamamen özel sektöre bırakılmış durumda.

Peki uzmanlar göçe karşı ilk önlem olarak neyi gösteriyor? Mekânsal Planlama Ajansı'ndan Duşitsa Trpçevska-Angelkoviç, "Özellikle genç nesiller için konut sorununun daha kolay çözülmesi," dedi. Yani daireler var - sadece ulaşılamaz durumdalar.

Tarımda da eğilim aynı. Gençler ilgisini kaybediyor, ekilebilir alanlar ve köyler terk ediliyor, tarım arazileri imara açılıyor, organik üretim ise elverişli koşullara rağmen toplamın yüzde birinin altında.

"Batı Makedonya'yı yüzüstü bıraktınız"

En sert ses salondan geldi. 40 yıllık deneyime sahip çevre uzmanı Lyupço Stoyanovski, planlamacılara haritalarındaki kalkınma ekseninin doğuya ve güneye uzandığını, batıda ise hiçbir şey olmadığını söyledi. "Manastır'dan Üsküp'e trenle 6 saatte gidiyoruz, görülmemiş bir rezalet," diyen Stoyanovski, bakanın tanıttığı Manastır-Pirlepe banliyö treninin hâlâ olmadığını hatırlattı.

Plan taslağı buna iddialı bir hedefle yanıt veriyor: hızlı tren hattı, Gradsko'dan Rosoman ve Raets yönüne bir sapma ve Pletvar'ın altından Pirlepe'ye bir tünelle Manastır, Ustrumca ve Ohri'nin Üsküp'e trenle 90 dakika uzaklıkta olması. Ayrıca Manastır-Ohri ekspres yolu, Mecitli sınır kapısına otoyol bağlantısı, bölgedeki nehirlerde 16 baraj gölü, bir biyokütle santrali ve Nice Dağı'nın milli park statüsü alma ihtimalinden de bahsediliyor.

"Altı saatten" 90 dakikaya inmek, şimdilik belirli takvimi olan projeler değil, planlama çözümleri ve kalkınma yönergeleri içeren bir belge için büyük bir sıçrama. Asıl soru, tren nihayet Manastır'a ulaştığında orada kaç kişinin kalmış olacağı.