Benjamin Netanyahu Amerikan siyasetinde neredeyse sapkınlık gibi gelen bir şey istiyor: ABD'nin İsrail'e yaptığı askeri mali yardımın kaldırılmasını. CBS „60 Minutes"da başbakan muğlaklığa yer bırakmadı - bir sonraki Kongre'yi bile beklemek istemiyor. „Şimdi başlamak istiyorum," dedi.

Rakam önemli. İsrail Amerikan askeri yardımından yılda 3,8 milyar dolar alıyor. ABD'nin 2018-2028 dönemi için toplam taahhüdü 38 milyar dolar. Bu, iki ülke arasındaki ilişkiyi yaklaşık 60 yıldır ayakta tutan mali altyapı. Ve Netanyahu'nun şimdi sonlandırmak istediği tam da bu.

Neden? Mantıklı bir neden: İsrail başbakanı siyasi riskleri görüyor. 7 Ekim 2023 ve Gazze savaşının başlangıcından sonra ABD Kongresi'nde İsrail'e destek artık iki taraflı değil - partiler bölünmüş, kamuoyu daha da bölünmüş. Demokratlar neredeyse açıkça eleştirel. Cumhuriyetçilerde bile yeni nesil izolasyoncular „neden biz ödüyoruz?" diye soruyor. Netanyahu her seçim yılının daha riskli olduğunu görüyor.

İkinci neden: İsrail artık Amerikan paketlerine bağlı olmayan endüstriyel ve teknolojik güce sahip. Kendi silahları dünya çapında satılıyor, İsrail askeri-endüstriyel kompleksi yıllık 13 milyar dolarlık bağımsız gelir elde ediyor. „On yıl yardımı kabul ettin, sonra sen tedarikçi olursun," diye bir deyiş var. Mantık bu.

Ama bir üçüncü, daha sessiz hikâye de var. Birinin parasına bağımlıysan, sınırlarına da bağımlısın. ABD neden 2024'ten itibaren birkaç kez 2.000 ponluk bombaların teslimatını yavaşlattı? Kongre neden paketleri Gazze için insani şartlarla bağladı? Çünkü para yorumla geliyor. Netanyahu o yorumun ortadan kalkmasını istiyor.

Balkanlar için bu mesaj Balkan tarihinden tanıdık geliyor - bir ülke „müşteri-patron" ilişkisinden „ortak-ortak" ilişkisine sıçramak istediğinde. Soru bunun koşullarının var olup olmadığı. İsrail yılda 3,8 milyar dolar olmadan gerçekten ne kadar dayanabilir? Yıllık füze kalkanına, istihbarat uydularına, F-35 filolarına ne kadar harcıyor? Rakamlar paketten bağımsız değil - onun etrafında inşa edilmişler. Ve alternatifler kurulmadan „şimdi" demek ya siyasi cesarettir ya da siyasi yanılgı. Zaman hangisi olduğunu gösterecek.