Benjamin Netanjahu po kërkon diçka që në politikën amerikane tingëllon thuajse si herezi: shfuqizimin e ndihmës financiare ushtarake amerikane për Izraelin. Në CBS „60 Minutes" kryeministri nuk la vend për dykuptimësi - nuk do të presë as Kongresin e ardhshëm. „Dua të filloj tani," tha.

Shifra është domethënëse. Izraeli merr 3,8 miliardë dollarë në vit nga ndihma ushtarake amerikane. Angazhimi total i SHBA-së për periudhën 2018-2028 është 38 miliardë dollarë. Kjo është infrastrukturë financiare që afro 60 vjet e mban marrëdhënien mes dy vendeve. Dhe pikërisht këtë Netanjahu tani do ta përfundojë.

Pse? Një arsye logjike: kryeministri izraelit i njeh rreziqet politike. Pas 7 tetorit 2023 dhe nisjes së luftës në Gaza, mbështetja për Izraelin në Kongresin amerikan nuk është më dypartiake - partitë janë të ndara, ndërsa publiku është edhe më shumë i ndarë. Demokratët janë thuajse haptazi kritikë. Edhe te republikanët, brezi i ri i izolacionistëve pyet „pse po paguajmë ne?". Netanjahu sheh se çdo vit i ardhshëm zgjedhor është më i rrezikshëm.

Arsyeja e dytë: Izraeli tani ka fuqi industriale dhe teknologjike që nuk varet nga paketat amerikane. Armët e veta shiten në mbarë botën, kompleksi ushtarako-industrial izraelit ka të ardhura të pavarura prej 13 miliardë dollarë në vit. „E pranove ndihmën dhjetë vjet, pastaj bëhesh furnizues," thotë shprehja. Kjo është logjika.

Por ka edhe një histori të tretë, më të heshtur. Kur varesh nga paratë e dikujt, varesh edhe nga kufijtë e tyre. Pse SHBA-të që nga viti 2024 disa herë e ngadalësuan dorëzimin e bombave 2.000 paund? Pse Kongresi i kushtëzonte paketat me klauzola humanitare për Gazën? Sepse paratë vijnë me koment. Netanjahu do ta humbasë atë koment.

Për Ballkanin, ky mesazh duket i njohur nga historia ballkanike - kur një vend do të kërcejë nga marrëdhënia „klient-patron" në „partner-partner". Pyetja është nëse kushtet për këtë ekzistojnë. Sa mund të mbahet realisht Izraeli pa 3,8 miliardë dollarë në vit? Sa shpenzon vjetorisht për mburojë raketore, satelitë zbulues, eskadrila F-35? Shifrat nuk janë pa lidhje me paketën - ato janë ndërtuar rreth saj. Dhe të thuash „tani" para se të ndërtohen alternativat, është ose guxim politik ose iluzion politik. Koha do të tregojë se cila është cila.