Paris'te yirmi kişi, teknoloji dünyasının en pahalı tekeline meydan okudu. Turing Ödülü sahibi Yann LeCun'un da kefil olduğu Fransız girişim ZML, yapay zekâ modellerini çalıştırmak için LLMD adında ücretsiz bir sunucu yayınladı - açık dil modellerinin neredeyse her çipte azami hızda çalışmasını sağlayan bir yazılım: Nvidia, AMD, Google TPU, Apple Metal, Intel Arc.

Bu neden önemli? Çünkü şimdiye dek uygulanan tam tersi: tek bir üreticiden çip alıyorsunuz, onun yazılımına bağlanıyorsunuz ve sonraki yıllarda size söylediği kadar ödüyorsunuz. Kurucu Steve Morin, tam da tek bir tedarikçiye kilitlenmenin sektörün en pahalı alışkanlığı olduğunu - ve müşterilerin performanstan taviz vermeden daha ucuz ya da daha tasarruflu çipleri harmanlayabilmesi gerektiğini savunuyor. Yapay zekâ faturalarının, getirdiği gelirden daha hızlı büyüdüğü bir dönemde, argüman kendini satıyor.

Morin bir meçhul değil: önceki girişimi Zenly 2017'de Snapchat tarafından dokuz haneli bir meblağa satın alındı; ZML için ise Xavier Niel'in fonu ve Londra merkezli 20VC'nin de aralarında bulunduğu yatırımcılardan 20 milyon dolar topladı. Rekabet ciddi - Baseten geçtiğimiz günlerde 13 milyar dolar değer biçildi - ama Paris ekibi farklı bir kart oynuyor: bir başka kapalı platform yerine çipler arasında tarafsızlık. LLMD açık kaynak değil, ama ücretsiz; basit bir mantıkla: önce büyüme, sonra para kazanma.

Hikâyede bir de Avrupa notası var. Morin, böyle bir yazılımın yeni Avrupalı çip üreticilerine - SiPearl'den Axelera'ya - yol açabileceğini açıkça söylüyor; onsuz bu üreticilerin, Nvidia'nın ölçüsüne göre biçilmiş bir pazara girme şansı yok. Paris'ten 20 mühendis gerçekten pazarı kımıldatabilir mi? Şimdiye dek bunu kimse başaramadı. Ama her tekel ebedi görünür - birinin duvarın kâğıttan olduğunu gösterdiği güne dek.