Njëzet njerëz në Paris i hodhën dorezën monopolit më të shtrenjtë në botën teknologjike. Startapi francez ZML, për të cilin garanton edhe fituesi i çmimit Turing Jan Lëkën, publikoi një server falas për ekzekutimin e modeleve të IA-së të quajtur LLMD - softuer që u mundëson modeleve të hapura gjuhësore të punojnë me shpejtësi maksimale në thuajse çfarëdo çipi: Nvidia, AMD, Google TPU, Apple Metal, Intel Arc.

Pse është kjo e rëndësishme? Sepse praktika e deritanishme është e kundërt: blen çipa nga një prodhues, lidhesh me softuerin e tij dhe vitet e ardhshme paguan sa të thotë ai. Themeluesi Stiv Moren pohon se pikërisht ky mbyllje me një furnizues të vetëm është zakoni më i shtrenjtë i industrisë - dhe se klientët duhet të mund të përziejnë çipa, më të lirë ose më kursimtarë, pa ndëshkim në performancë. Në kohë kur faturat për inteligjencën artificiale rriten më shpejt se të ardhurat që ajo sjell, argumenti shitet vetë.

Moren nuk është anonim: startapi i tij i mëparshëm Zenly u ble nga Snapchat në vitin 2017 për një shumë nëntëshifrore, ndërsa për ZML-në mblodhi 20 milionë dollarë nga investitorë mes të cilëve fondi i Ksavje Nilit dhe 20VC i Londrës. Konkurrenca është serioze - Baseten kohët e fundit u vlerësua me 13 miliardë dollarë - por ekipi parizian luan me një kartë tjetër: neutralitet mes çipave, në vend të edhe një platforme të mbyllur. LLMD nuk është me kod të hapur, por është falas, me një logjikë të thjeshtë: së pari rritja, pastaj arkëtimi.

Ka edhe një notë evropiane në histori. Moren thotë hapur se një softuer i tillë mund t'u hapë rrugën prodhuesve të rinj evropianë të çipave - nga SiPearl te Axelera - të cilët pa të nuk kanë shansë të hyjnë në një treg të qepur sipas masës së Nvidia-s. A mund të lëvizin vërtet tregun 20 inxhinierë nga Parisi? Deri tani kjo nuk i ka dalë askujt. Por çdo monopol duket i përjetshëm - deri në ditën kur dikush tregon se muri ishte prej letre.