YÜZDE 100 ŞEFFAFLIK - PEKİ SÖZLEŞMELER NEREDE? ENERJİ SEKTÖRÜ SORU İŞARETİ ALTINDA

Enerji Bakanı Sanya Bojinovska son röportajında Bakanlığın Aktif Şeffaflık Endeksi'nde yüzde 100 elde ettiğiyle övündü. Ama basit bir soru ortaya çıkıyor: Vatandaşlar enerji sektöründeki en önemli sözleşmeleri özgürce okuyamıyorsa, bu nasıl bir yüzde 100 şeffaflık? Büyük enerji yatırımlarına ilişkin kamuya açıklanmış sözleşmeler nerede? Özel şirketlerin devlet kaynaklarını kullanma imkânı elde ettiği mali koşullar nerede? Devletin ne kadar, özel yatırımcıların ne kadar kazandığına dair hesaplamalar nerede? Ya da somut olarak -ESM Dağıtım'ın Avusturyalı EVN'ye satış sözleşmesi -Küçük hidroelektrik santralleri, elektrik dağıtım şebekesindeki kayıpları karşılamak için ayrıca EVN'ye verildi, ama kamuya açık bir sözleşme yok -Makedon devleti EVN'de yüzde 10 hisse tuttu, ama 20 yıldır denetim yok -EVN'nin tüm güneş santrallerinin, rüzgâr santrallerinin ve sanayi tesislerinin bağlantısı için tahsil ettiği tutarlar neden kamuoyuna açıklanmıyor? -Düzenleme Komisyonu hesaplamalarında bedelsiz edinilen varlıklar ile bağlantı bedelleriyle finanse edilen varlıklar için ayrı bir kategoriyi zaten tanıyor. Bir yatırımcının bir trafo merkezinin parasını ödeyip onu EVN'ye devrettiği ve ardından aynı trafo merkezinin operatör için ek düzenlenmiş gelir yarattığı bir durum var mı? -MEPSO ile ilgili denetim bulguları, Makedonya'daki elektrik altyapısının kayıt ve tescili konusunda ciddi sorular doğuruyor, ama cevap yok. -EVN, 110 kV elektrik altyapısıyla ilgili yatırımlara nasıl ve hangi yasal dayanakla giriyor? -Hükümet, bir rüzgâr santrali inşası için 1.344.965 metrekare devlet arazisinin, yani yaklaşık 135 hektarın uzun süreli kiralanmasını onayladı. Söz konusu proje, merkezi Lüksemburg'da bulunan yatırım grubu Alcazar Energy Partners'ın, proje şirketi ŞTP VİND DOOEL Üsküp aracılığıyla yürüttüğü proje, ama hiçbir yerde kamuya açık bir sözleşme yok -2021'de Oslomey'deki güneş santralleri için özel ortakların seçiminde, ESM'nin sözleşme koşullarına göre değerlendirilen üretilen elektriğin yüzde 18,51'i ve yüzde 18,01'ine denk bir bedel alacağı teklifler yayımlandı, ama ESM'nin yüzde 10 yazan internet sitesi dışında hiçbir yerde kamuya açık veri yok. -ESM, KEK ile Obiliç'ten yaklaşık 3 milyon ton kömür için ton başına 24,4 avroluk sabit fiyatla üç yıllık bir sözleşme imzaladı - ama başka kömür tedarik seçenekleri incelendi mi, nihai maliyetler hesaplandı mı, analizler nerede? -Makedonya Cumhuriyeti uzun süredir elektrik dağıtım şebekesinde büyük kayıplar yaşıyor - düz matematikle yüzde 16,2. Bu kayıplar nerede oluşuyor ve bunları kim ödüyor? -Enerji Düzenleme Komisyonu, Elektrik Dağıtım'ın düzenlenmiş gelirine giren izin verilen getiriyi de onaylıyor - ama o zaman Komisyonu kim denetliyor?

Sözleşmeleri, mali hesaplamaları, denetimleri ve devletin enerji kaynaklarının nasıl yönetildiğini gösteren belgeleri yayımladığınızda, ancak o zaman gerçek şeffaflıktan söz edebiliriz.

Şeffaflık herhangi bir endekste yüzde 100 ile değil, belgelerle, gerçeklerle ve rakamlarla desteklenen cevaplarla kanıtlanır. Her vatandaş kimin neyi imzaladığını, ne kadar para tahsil edildiğini, kimin kazandığını ve devletin ne elde ettiğini kontrol edebildiğinde, o zaman çekinmeden kamuoyunun karşısına çıkın ve şunu söyleyin: "Evet, ben şeffafım!" O zamana kadar yüzde ve övgü istemiyoruz. Cevap istiyoruz!