100% TRANSPARENCË, POR KU JANË KONTRATAT? - ENERGJETIKA NËN PIKËPYETJE

Ministrja e Energjetikës, Sanja Bozhinovska, në intervistën e saj të fundit u mburr se Ministria ka arritur 100% në Indeksin e Transparencës Aktive. Por shtrohet një pyetje e thjeshtë: Çfarë transparence 100% është ajo nëse qytetarët nuk mund t'i lexojnë lirisht kontratat më të rëndësishme në energjetikë? Ku janë kontratat e publikuara për investimet e mëdha energjetike? Ku janë kushtet financiare me të cilat kompanitë private marrin mundësinë t'i shfrytëzojnë resurset shtetërore? Ku janë llogaritjet se sa fiton shteti, e sa investitorët privatë? Ose konkretisht -Kontrata për shitjen e ESM Distribucionit kompanisë austriake EVN -Hidrocentralet e vogla i janë dhënë shtesë EVN-së për mbulimin e humbjeve në rrjetin e shpërndarjes së energjisë elektrike, por kontratë publike nuk ka -Shteti maqedonas ka mbajtur 10% pronësi në EVN, por 20 vjet nuk ka revizion -Pse nuk publikohen shumat që EVN i ka arkëtuar për kyçjen e të gjitha centraleve diellore, centraleve me erë, kapaciteteve industriale -Komisioni Rregullator në llogaritjet e veta tashmë e njeh një kategori të veçantë të mjeteve të fituara falas dhe të mjeteve të financuara përmes kompensimeve për kyçje. A ka rast që investitori të paguajë një trafostacion, t'ia dorëzojë EVN-së, e pastaj i njëjti trafostacion të krijojë të ardhura shtesë të rregulluara për operatorin? -Gjetjet e revizionit për MEPSO hapin pyetje serioze për evidencën dhe regjistrimin e infrastrukturës elektroenergjetike në Maqedoni, por përgjigje nuk ka. -Si dhe mbi çfarë baze ligjore EVN hyn në investime të lidhura me infrastrukturën elektroenergjetike 110 kV? -Qeveria miratoi qiradhënie afatgjatë të 1.344.965 metrave katrorë tokë shtetërore, përkatësisht pothuajse 135 hektarë, për ndërtimin e një parku me erë. Bëhet fjalë për projektin e Alcazar Energy Partners, grup investues me seli në Luksemburg, përmes kompanisë së projektit ShTP VIND SHPKNJP Shkup, por askund nuk ka kontratë publikisht të qasshme -Gjatë zgjedhjes së partnerëve privatë në vitin 2021 për centralet diellore pranë Osllomejit u publikuan oferta sipas të cilave ESM duhet të marrë kompensim të barasvlershëm me 18,51% dhe 18,01% të energjisë elektrike të prodhuar, të vlerësuar sipas kushteve të kontraktuara, por askund nuk ka të dhëna publikisht të qasshme përveç në ueb-faqen e ESM-së, ku shkruan 10%. -ESM nënshkroi kontratë trevjeçare me KEK-un për rreth 3 milionë tonë qymyr nga Obiliqi, me çmim fiks prej 24,4 euro për ton, por a janë shqyrtuar edhe variantet e tjera të furnizimit me qymyr, a janë llogaritur shpenzimet përfundimtare, ku janë analizat? -Republika e Maqedonisë afatgjatë ka humbje të mëdha në rrjetin e shpërndarjes së energjisë elektrike - me matematikë të pastër 16,2%. Ku krijohen këto humbje dhe kush i paguan? -Komisioni Rregullator për Energjetikë e miraton edhe kthimin e lejuar që hyn në të ardhurat e rregulluara të Elektrodistribucionit, por kush e kontrollon atëherë atë?

Kur t'i publikoni kontratat, llogaritjet financiare, revizionet dhe dokumentet që tregojnë si menaxhohen resurset energjetike shtetërore, atëherë do të mund të flasim për transparencë të vërtetë.

Transparenca nuk dëshmohet me 100% në ndonjë indeks, por me përgjigje të mbështetura me dokumente, fakte dhe shifra. Kur çdo qytetar do të mund të kontrollojë kush çfarë ka nënshkruar, sa para janë arkëtuar, kush ka fituar dhe çfarë ka marrë shteti, atëherë dilni lirisht para publikut dhe thoni: „Po, unë jam transparente!“ Deri atëherë, nuk kërkojmë përqindje dhe lavdërime. Kërkojmë përgjigje!