2025 yılında Kamu İhaleleri Şikâyet Devlet Komisyonu'na 1.535 şikâyet ulaştı. Bu, önceki yıllara kıyasla yüzde 50'nin üzerinde bir sıçrama - 2024 ve 2023'te yaklaşık bin dosyayla çalışılmıştı, 2022'de ise 837 şikâyet yapılmıştı. Komisyon, kendi yıllık raporunda bu oranı „inanılmaz” diye niteliyor ve buna dair somut bir açıklaması olmadığını kabul ediyor.

Somut açıklama yok, ama suçlu var. Komisyona göre avukatlar „bulanık suda avlanıyor”.

„Profesyonel şikâyetçiler”

Rapora göre artış, ihale dokümantasyonuna karşı, sürece katılma niyeti gerçekten olmadan şikâyet başvurusu yapan aktörlerden kaynaklanıyor. Amaç, Komisyona göre, şikâyet kabul edilirse avukatlık temsil masraflarını tahsil etmek. Komisyon ayrıca şikâyet başvuru ücretinin - ihalenin tahmini değerine göre 50 ila 200 avro - fazla düşük olduğunu ve artırılması gerektiğini düşünüyor.

Varsayım açık: çok fazla kişi şikâyet ediyor, üstelik çıkar için. Önerilen çözüm de aynı ölçüde açık: şikâyet etmek pahalılaşsın.

Anlatıyı yıkan rakam

Yapılan 1.535 şikâyetten 637'si kabul edildi. Lehte sonuçlandı. Yani neredeyse her üç vakadan birinde şikâyet eden firma - haklıydı.

Karara bağlanan 1.405 dosyanın 637'si kabul, 475'i ret, 151'i ise usulden ret ile sonuçlandı. Mesele yalnızca bulanık suda avlanan avukatlar olsaydı, başarı oranı önemsiz kalırdı. Karara bağlanan dosyalar içinde yaklaşık yüzde 45'lik bir kabul oranı, firmaların dolandırıcı olduğunu söylemez. İhalelerin çoğu zaman gerçekten düzgün yürütülmediğini söyler.

Aynı istatistiğin daha az rahat olan öteki yarısı bu - ve raporun sonuç bölümüne girmedi.

Bilinçli olarak eksik bırakılan

Komisyon son yıllık raporunda, kamu ihalelerinin yürütülmesinde en çok hangi devlet organlarına itiraz edildiğini yayımlamıyor.

Bu, Komisyonun zaten elinde olan bir veri. Yeni bir soruşturma, yeni bir yöntem ya da ek bütçe gerektirmiyor - basitçe sayılıyor. Bunun yerine avukatların saikleri üzerine bir analiz yayımlandı.

Demek ki profesyonel şikâyetçiler olduğunu biliyoruz. Hangi kurumun şikâyetleri en sık kaybettiğini bilmiyoruz. Bir isim yok, öteki isim takma adla anılıyor.

Faturayı sonunda kim ödüyor

Bu 1.535 dosyanın her biri durdurulmuş ya da ertelenmiş bir alım demek - bilgisayarlar, araçlar, tıbbi ekipman, inşaat işleri. Her erteleme, ihaleyi finanse eden aynı bütçeden çıkan bir maliyet.

Şikâyet ücreti Komisyonun önerdiği gibi artırılırsa, daha az firma şikâyet edecek. Aralarında haklı çıkan o 637'den de olacak. Buna kötüye kullanımın azaltılması denmez - buna itiraz hakkının pahalılaştırılması denir.