Trump barışın bedeli olarak Avrupa'ya Rus gazı teklif ediyor: Berlin hayır diyor, Moskova kutluyor

Avrupa yıllarca zorlukla Rus gazından vazgeçti. Şimdi Washington ona tam da başladığı yere dönmesini öneriyor. New York Times'a göre Donald Trump yönetimi, Avrupa'nın Ukrayna barış anlaşmasının bir parçası olarak yeniden büyük miktarda Rus gazı almasını istiyor.

Öneri kâğıt üzerinde bir fikir değil. Trump'ın baş müzakerecileri Jared Kushner ve Steve Witkoff bunu Avrupalı ve Ukraynalı yetkililere - geçen ay Kiev'deki görüşmede Volodimir Zelenskiy'ye de - çoktan sundu. Mesaj şu: Ukrayna, Moskova'nın savaşı bitirmeyi kabul etmesi için yıllarca Rus gazının Avrupa'ya aktığı boru hatlarını açsın.

Avrupalı yetkililer şaşkına döndü. Tek bir hamle, Avrupa Birliği'nin Rus fosil yakıtlarına bağımlılıktan kurtulduğu yılları boşa çıkarır. Trump'ın ekibi ise bunu barış paketinin ideal bir parçası olarak görüyor: Ukrayna yeniden transit geliri elde eder, maliyetler altında ezilen Avrupalı seçmenler de daha ucuz enerjiyi kabul eder. Eleştirmenler ise ölümcül kusuru görüyor: Washington, Vladimir Putin'e baskı yapmak ya da Kiev'e yardım etmek yerine haftalardır Rusya için ekonomik kolaylıklar düşünüyor; oysa Moskova savaş hedeflerinden bir milim bile geri adım atmıyor.

Beyaz Saray resmî olarak savaşın "Avrupa genelinde enerji fiyatlarını yükselttiğini" ve amacın "sadece çatışmaları durdurmak değil, kalıcı barış için koşullar yaratmak" olduğunu söylüyor. Eylemler açıklamadan daha yüksek sesle konuşuyor. Trump, Rus motorininin ithalat yasağını kaldırmasından sadece bir hafta sonra, Kongre'nin kabul ettiği Rusya'ya yönelik yeni yaptırım paketini imzalamayı reddetti. Truth Social'da Rusya'yı "aptalca müzakere masasından uzaklaştırmak" istemediğini yazdı, Zelenskiy'yi ise savaşın bitmesini istememekle ve ülkesinin "okyanuslarını ve denizlerini" kaybetmiş olmakla suçladı. Bu arada Ukrayna'nın okyanusu yok.

Moskova sevincini gizlemiyor

Putin'in ekonomi elçisi Kirill Dmitriyev, Moskova'daki bir enerji forumunda motorin anlaşmasının Kushner ve Witkoff ile yapılan pazarlığın sadece başlangıcı olduğunu söyledi. "Yakında önemli girişimler açıklayacağız, buzlar nihayet kırıldı," dedi ve Rus nükleer enerjisiyle çalışacak veri merkezlerinden de söz etti. Petrol devi Lukoil'in uluslararası varlıklarının, ABD hükümetinin de ortak olduğu bir yatırım grubuna satışı da masada.

Bazı Avrupalı ve Ukraynalı yetkililer, Washington'un kendi çıkarını da gözettiğinden - gaz taşımacılığından elde edilecek kazançtan pay - emin. Hasarlı Kuzey Akım 2 boru hattının adı da yeniden geçiyor. Beyaz Saray son görüşmelerde bunun konu olmadığını söylüyor, ancak konuya yakın kaynaklar yönetimin barıştan sonra hattın yeniden çalıştırılmasını "sadece toplanması gereken bir meyve" olarak gördüğünü belirtiyor. Kremlin de hemfikir: Sözcü Dmitriy Peskov, enerji işbirliğinin yenilenmesinin Rusya'nın çıkarına olduğunu, "ama şu anda belki de Avrupalıların kendilerinin daha da çok çıkarına" olduğunu söyledi.

Moskova karşısında geri adım attığı için Trump'a sert çıkan Zelenskiy, senaryoyu yüksek sesle öngördü. "Soru sadece yeni anlaşmanın ne zaman geleceği. Belki gaz olacak. Kesinlikle gaz olacak," dedi Financial Times'a. Ukrayna, Ocak 2025'te Rus gazının transitini durdurdu ve bilinçli olarak yılda yaklaşık bir milyar dolarlık transit ücretinden vazgeçti; Avrupa Birliği de Rusya'dan ithalatı tamamen kesmeyi taahhüt etti. Kongre seçimleri öncesinde yüksek akaryakıt fiyatlarıyla karşı karşıya kalan Trump, Rusya'nın petrol ve gazı daha kolay satabilmesinin yollarını giderek daha açık arıyor.

Berlin hayır diyor - ama baskı altında

En sert direniş Berlin'den geliyor. Almanya 2022 işgaline kadar Rus gazının en büyük alıcısıydı. Witkoff ve Kushner geçen hafta Florida'da boru hattı fikrini yeniden gündeme getirdiğinde Başbakan Friedrich Merz'in baş güvenlik danışmanı Günter Sautter sert biçimde karşı çıktı. Avrupalı yetkililere göre Alman hükümetinin tutumu net: Rus gazı, Amerikan aracılar üzerinden yeniden satılsa bile Rus gazı olarak kalır.

"Avrupa, özellikle de Almanya, bir daha asla Rus gazına bağımlı olmamalı, çünkü Rusya'nın ne kadar güvenilmez olduğunu gördük," diye uyarıyor eski Alman Ekonomi Bakanı Robert Habeck. Ancak Alman liderler ülke içinde büyük baskı altında: Rusya yanlısı Almanya için Alternatif, anketlerde yaklaşık yüzde 30 ile önde ve açıkça yaptırımların kaldırılmasını istiyor. Lideri Alice Weidel Federal Meclis'te Rus gazı ve petrolü ithalatını çoktan talep etti. Trump'ın önerisi onun yelkenlerini şişirir - aynı zamanda Avrupa'da Amerikan sıvılaştırılmış gazına olan talebi de azaltır.

Habeck, Avrupa'da birçok kişinin düşündüğünü yüksek sesle söyledi: "Eskiden bir Amerikan şirketinin enerji şebekemizin ortağı olmasından mutlu olurdum. Bugün bu beni korkutuyor, çünkü Trump'ın Ukraynalılardan çok Vladimir Putin'e sempati duyduğunu açıkça görüyoruz."

Balkanlar'da büyüklerin masaya oturup başkasının malını paylaştığı, hakkında pazarlık edilen tarafın ise sadece imza atmaya çağrıldığı sahneyi iyi biliriz. Avrupa şimdi o konumda. Soru, imza atıp atmayacağı - ve birkaç yıl sonra kışın ne kadar sıcak geçeceğine yine tek bir boru hattının karar verip vermeyeceği.