Trump Rusya yaptırımlarını dondurdu: Moskova kutluyor, Washington'da ihanetten söz ediliyor

ABD Başkanı Donald Trump Cuma günü, Rusya ile bağlantılı yaptırımların, kısıtlamaların ve gümrük vergilerinin büyük bir bölümünü kaldırdığını açıkladı. Zamanlama neredeyse teatral: önlemler, bizzat Trump'ın geçen ay imzaladığı bir yasaya dayanarak birkaç gün içinde yürürlüğe girecekti.

Bir ay önce imzasını atan aynı adam, şimdi bir başkanlık kararnamesiyle onu askıya alıyor. Beyaz Saray'ın yayımladığı belgede muafiyetin "Amerika Birleşik Devletleri'nin ulusal çıkarına" olduğu yazıyor. Neden ulusal çıkara olduğunu kararname açıklamıyor. Muafiyet, yönetim "başka adımların gerekli" olduğuna karar verene kadar geçerli olacak.

Çekmeceye gerçekte ne kaldırıldı

Moskova'ya karşı sert bir çizgiyi savunan ve Temmuz'da hayatını kaybeden eski senatör Lindsey Graham'ın adıyla Graham yasası olarak bilinen yasa, Rus ham petrolü ve gazının en büyük beş ithalatçısının ürünlerine yüzde 100'e varan gümrük vergisi öngörüyordu. Kremlin'in savaşı finanse ettiği para tam olarak bu. Petrol ve gaz Rusya'nın cüzdanı - ve Washington onu az önce açık bıraktı.

Moskova'da memnuniyetlerini gizlemiyorlar. Rusya devlet yatırım fonunun başkanı Kirill Dmitriyev hamleyi "önemli ve gerçekten tarihi bir an" olarak nitelendirdi ve "Rusya ile ABD arasındaki ekonomik işbirliğinin her iki ulusun çıkarlarına hizmet ettiğini" ekledi. Kremlin kutluyorsa, kimin kazandığını uzun uzun aramaya gerek yok.

Washington'da ise fırtına var. Demokrat Senatör Elizabeth Warren hamleyi "üzücü ve öngörülebilir bir liderlik başarısızlığı" olarak nitelendirdi ve Trump'ın böylece Vladimir Putin'in saldırganlığını sürdürmesine imkân tanıdığını söyledi. Kongre üyesi Don Beyer, "Putin'e karşı son teslimiyetin" Ukraynalı ortaklara bir kez daha ihanet olduğunu yazdı. Yasanın yazarlarından Senatör Richard Blumenthal daha da sertti: muafiyetlerin "ulusal güvenliğimizle hiçbir ilgisi yok, tamamen Vladimir Putin'e yaranmakla ilgili."

Kiev'in yalnız kaldığı bir hafta

Karar, ABD-Ukrayna ilişkilerinde çalkantılı bir haftanın sonunda geldi. Daha önce Trump, Rus dizelinin ihracatına izin veren bir anlaşmayla Avrupalı liderleri şaşırtmıştı - ardından Zelenskiy ihanete uğramış hissettiğini söyledi. Kaynaklara göre Beyaz Saray, Kongre seçimleri öncesinde petrol fiyatlarını düşürmek için Kiev'e Rus petrol tesislerine saldırmayı bırakması yönünde güçlü baskı yaptı. Ukrayna önce kabul etti, ama sonra saldırılarını sürdürdü; Rusya ise bütün hafta Ukrayna'nın enerji altyapısını vurdu.

Zelenskiy, Kiev'deki büyük bir santrale ve bir apartmana yönelik yıkıcı balistik füze saldırısından önce hükümetinin "ortaklardan hiçbir erken uyarı" almadığını iddia ediyor. Trump ise ABD'nin istihbarat paylaşımını durdurmadığını söylüyor. Ukraynalı yetkililer de Elon Musk'ın Starlink'inin askeri versiyonuna getirilen ve dron operasyonlarını ve erken uyarı sistemlerini aksatan kısıtlamaların kendilerini şaşırttığını söylüyor. ABD medyasına göre Kiev, balistik bir füzeyi düşürebilen az sayıdaki silahtan biri olan Patriot hava savunma sistemi için füzesiz de kaldı.

Trump bir televizyon röportajında yoruma yer bırakmadı: "Bence Zelenskiy ile çalışmak Putin ile çalışmaktan daha zor." Aynı zamanda akaryakıt fiyatlarındaki artış için Ukrayna'daki savaşı suçluyor - ve böylece dikkati Amerikalı seçmenler arasında hâlâ son derece sevilmeyen kendi İran savaşından uzaklaştırıyor.

Avrupa ise bu arada ters yöne gidiyor. AB liderleri Rusya'ya karşı 22. yaptırım paketinin hazırlandığını duyurdu ve Putin savaşı durdurmazsa Moskova üzerindeki baskının artacağını söyledi. Zelenskiy Belçika'daki zirvede kıtanın "gerçek liderlerini" övdü - Washington'a yönelik bir iğneden başka türlü okunması zor bir mesaj.

Balkanlar, ilgili oldukları insanların başı üzerinden yapılan anlaşmaların neye benzediğini yakından gördü. Bu yüzden soru, Trump ile Putin'in anlaşıp anlaşmayacağı değil. Soru şu: bunu yaptıklarında masada kim oturacak?