I dërguari i Donald Trampit për Evropën Lindore, Xhon Koul, i propozoi presidentit amerikan një recetë drejtpërdrejt nga Lufta e Ftohtë: Kremlini liron një pjesë të të burgosurve politikë, ndërsa Uashingtoni në këmbim i zbut sanksionet ekonomike kundër Rusisë. Sipas informacioneve të publikuara në shtypin amerikan, Trampi i ka dhënë dritë jeshile iniciativës.

Paketa nuk është vetëm humanitare. Hap derën për marrëveshje fitimprurëse me naftë, minerale dhe lëndë të para ruse, ndërsa Trampit i sjell edhe pikë në gjuetinë e çmimit Nobel për paqe. Gjest humanitar me plan biznesi në sirtar.

Koul të njëjtën formulë e ka provuar tashmë në Bjellorusi. Në negociatat me Aleksandër Lukashenkon arriti lirimin e qindra të burgosurve në këmbim të zbutjes së sanksioneve dhe një marrëveshjeje për blerjen e plehrave kimike me kalium. Trampi javën e kaluar njoftoi se Uashingtoni negocion për import të madh të kaliumit bjellorus, ndërsa Koul konfirmoi se në bisedime është përfshirë edhe Rusia, sepse malli duhet të kalojë përmes territorit të saj. „E gjithë kjo të çon drejt paqes. Sa më shumë ndërveprim dhe shkëmbime - qofshin ekonomike, qofshin të burgosurish - aq më afër jemi paqes“, deklaroi ai.

Në Kiev kjo tingëllon krejt ndryshe. Volodimir Zelenski thotë se do të përpiqet ta bllokojë çdo heqje të sanksioneve para përfundimit të luftës, edhe pse pranon se kjo është jashtëzakonisht e vështirë, sepse ekonomia ruse është rreth dhjetë herë më e madhe se ajo ukrainase. Para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së e përsëriti mesazhin e tij: „Kur dikush përmes tregtisë i jep Rusisë më shumë para, i jep më shumë kohë kësaj lufte. Kufizojani paratë, do t'ia kufizoni luftën.“

Negociatorët amerikanë megjithatë i shtyjnë të ashtuquajturat „marrëveshje për prosperitet“. Dhëndri i Trampit, Xhared Kushner, dhe miliarderi Stiv Uitkof këtë muaj vizituan Moskën dhe Kievin me mesazhin se investimet e huaja të pasluftës janë garancia më e mirë për paqe. Negociatorët ukrainas thonë se amerikanët besojnë në mënyrë naive në magjinë e biznesit, ndërsa zbutjen e sanksioneve e shohin vetëm si para të freskëta për ushtrinë ruse.

Sa e rrezikshme është t'i besosh Kremlinit në fjalë, e tregoi vetë vizita. Putini pohoi se kishte urdhëruar ndërprerje trediteshe të sulmeve ndaj Kievit që të dërguarit amerikanë të udhëtonin të sigurt. Po atë mëngjes një dron rus goditi pistën e aeroportit Borispil pranë Kievit - pikërisht aty ku duhej të uleshin. Amerikanët mbërritën me tren nate nga Polonia, në një vagon luksoz me mbishkrimin „Paqja mbërrin në kohë“.

Shtysa për planin, ironikisht, nuk erdhi nga Uashingtoni, por nga disidenti rus dhe fituesi i Nobelit Dmitri Muratov, redaktor shumëvjeçar i „Novaja Gazeta“ të shuar. Ai i dorëzoi Koulit lista dhe fotografi të aktivistëve kundër luftës, gazetarëve dhe artistëve që në Rusi vuajnë dënime shumëvjeçare vetëm për shkak të komenteve në rrjetet sociale. Shtëpia e Bardhë ndërkohë e nominoi Koulin të dërguar special presidencial për çështjet e pengjeve.

Këtu qëndron edhe kurthi. Për Putinin, lirimi i të burgosurve politikë është mënyra më e lirë e mundshme për të treguar „vullnet të mirë“ dhe për t'i hequr sanksionet, ndërsa presioni ushtarak ndaj Ukrainës vazhdon. Svetllana Tihanovska, udhëheqësja e opozitës bjelloruse, bashkëshortin e së cilës Koul e nxori vjet nga burgu, paralajmëron për një rreth vicioz: „Tregtia me njerëz atyre nuk u kushton asgjë. Gjithmonë mund të arrestojnë njerëz të rinj, ndërsa Perëndimi me heqjen e sanksioneve e humb çdo ndikim.“

Muratov vazhdon të jetojë në Moskë, nën presion të vazhdueshëm nga organet tatimore dhe gjyqësore ruse, i vetëdijshëm se edhe vetë mund të përfundojë pas hekurave - si monedhë e re shkëmbimi. Megjithatë thotë se ia vlen të rrezikohet nëse plani nxjerr njerëz të pafajshëm nga burgjet. Pyetja që mbetet është e vrazhdë, por e pashmangshme: nëse njerëzit bëhen valutë, çfarë e pengon Kremlinin nesër të „shtypë“ të rinj?