Üsküp'te daireler bir yılda yüzde 10,3 pahalandı, Merkez Bankası ise alıcıların konumunun güçlendiğinden söz ediyor

Merkez Bankasının iyi bir haberi var: Üsküp'te konut fiyatlarındaki artış yavaşlıyor. Kötü haber ise iyi haberi açıklayan rakamda. Bankanın endeksine göre 2026'nın üçüncü çeyreğinde yıllık fiyat artışı yüzde 10,3'e geriledi. Başka bir deyişle - daireler pahalanmaya devam ediyor, sadece eskisinden biraz daha yavaş.

Merkez Bankası Başkanı Trayko Slaveski, bunun alıcıların pazarlık gücünü artırdığını ve artık daha düşük bir fiyat elde edebileceklerini söylüyor. Belki. Ama bir daire bir yıl öncesine göre yüzde on daha pahalıyken "pazarlık gücü" bir rahatlamadan çok teselli gibi duruyor. Üstelik endeks yalnızca Üsküp'ü kapsıyor.

1 Aralık'tan itibaren yeni kurallar. Merkez Bankası ikinci ve sonraki daireler için kredilerin azami vadesini 30 yıldan 25 yıla indiriyor. İlk ev için vade 30 yıla kadar kalıyor ve geçen yılki kolaylık da geçerli: adına daire ya da ev kayıtlı olmayanlar için yüzde 25 yerine en az yüzde 10 peşinat. Başkana göre ilk konut kredileri şu anda onaylanan konut kredilerinin yaklaşık yüzde 25'ini oluşturuyor, bu yılki yeni kredilerin yarısının vadesi ise 25 yıldan uzun.

Mantık açık: daireler para park etmek için değil, içinde yaşamak için olmalı. Ama düşük peşinatın matematiğinin bir de öbür yüzü var. 100.000 avroluk bir daire, 30 yıllık kredi ve yüzde 3 sabit faiz için yapılan hesap, ilk evini alan kişinin başlangıçta 15.000 avro daha az bulması gerektiğini - ama karşılığında geri ödeme boyunca yaklaşık 7.800 avro daha fazla faiz ödediğini gösteriyor.

Bankalar ise ilk birkaç yıl sabit olan yüzde 2,9'luk başlangıç faizleriyle yarışıyor. Sonrasında tekliflerin bir kısmında faiz EURIBOR'a bağlanıyor. EURIBOR yüzde 3'ten yüzde 5'e çıkarsa, böyle bir kredinin aylık taksiti 100 avrodan fazla artabilir - hem de ailenin artık geri çekilecek yeri kalmadığı yıllarda.

Merkez bankasının tedbirleri bankaların istikrarı açısından makul. Ama maaş ile metrekare fiyatı arasındaki temel ilişkiyi değiştirmiyor. Kira ödeyen ya da ailesinin yanında yaşayan gençler artışın yavaşlayıp yavaşlamadığını sormuyor. Bir evin kaç yıllık çalışmaya mal olduğunu soruyorlar - ve bu soruya henüz hiçbir kurumun cevabı yok.