Merkez Bankası ikinci daire için vadeyi 25 yıla indiriyor, yüzde 10 peşinatla alınan ilk daire ise göründüğünden pahalı

1 Aralık 2026'dan itibaren ikinci ya da sonraki bir daireyi krediyle alan herkesin, şimdiye kadarki 30 yıl yerine en fazla 25 yıllık geri ödeme süresi olacak. Makedonya Merkez Bankası, kredi kullananın aylık borç ödemeleri ile aylık geliri arasında izin verilen oranı da düşürüyor. İlk ev için vade 30 yıla kadar, asgari peşinat ise geçen yılın aralık ayından bu yana olduğu gibi yüzde 10 olarak kalıyor.

Merkez Bankası Başkanı Trayko Slaveski, dairelerin ve evlerin her şeyden önce yaşanacak yerler, ancak ondan sonra yatırım olması gerektiğini söylüyor. Merkez Bankası'na göre ilk ev kredileri artık onaylanan tüm konut kredilerinin yaklaşık yüzde 25'ini oluşturuyor; Üsküp'teki daire fiyat endeksi ise yavaşlama gösteriyor: yıllık artış birinci çeyrekte yüzde 16,6, ikinci çeyrekte yüzde 13,4 iken üçüncü çeyrekte yüzde 10,3 oldu.

Yüzde 10 aslında ne anlama geliyor

İlk ev tedbiri bir kolaylık gibi görünüyor ve başlangıçta gerçekten öyle. Ama hesap diğer tarafı da gösteriyor. 100.000 euroluk bir daire için, 30 yıl vade ve örnek olarak yüzde 3 sabit faizle, yüzde 10 peşinat veren alıcının yüzde 25 verenden 15.000 euro daha az birikim yapması gerekiyor. Karşılığında daha büyük bir kredi çekiyor ve 30 yıl boyunca komisyonlar, sigorta ve diğer masraflar hariç yaklaşık 7.800 euro daha fazla faiz ödüyor.

Yani tedbir daireyi ucuzlatmıyor. Yükü bugünün birikiminden gelecekteki taksitlere kaydırıyor. Yıllardır kira ödeyen ve 25.000 euro biriktiremeyen genç bir aile için bu yine de kendi evine giden tek yol olabilir. Sadece bir hediye değil.

İkinci daire her zaman lüks değil

İkinci daire için daha sıkı kurallar yatırımcıları hedefliyor. Ama ailesi büyüdüğü ya da çocukları büyüdüğü için dairesi küçük gelen, ilkini elinde tutarak daha büyük bir daire isteyen aileleri de vuracak. Daha kısa vade daha yüksek aylık taksit, daha sıkı oran ise bankanın krediyi onaylamak için daha yüksek gelir isteyeceği anlamına geliyor. Öte yandan daha kısa vade toplamda daha az faiz demek.

Merkez Bankası kredileri sıkılaştırabilir, ama metrekare fiyatını satıcılar ve müteahhitler belirliyor. Bir yılda yüzde 10,3'lük artış "istikrar" sayılıyorsa soru şu: kimin için istikrar - piyasa için mi, yoksa ona yetişmesi gereken maaş için mi?