Повеќе од 35 години македонската политичка сцена е доминирана од две партии – ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ. Едната е формирана во 1990 година, другата во 1991 година, а заедно владееле речиси целиот период од независноста до денес. Но, и покрај бројните ветувања, реформи и политички пресметки, многу од клучните проблеми остануваат исти.

Ако се сметаат и техничките влади и преодните периоди, бројките може да варираат за неколку месеци, но генерално:

• СДСМ владеел околу 17 години
• ВМРО-ДПМНЕ владеел околу 15 години

Кога СДСМ е на власт, вината се бара кај ВМРО-ДПМНЕ. Кога ВМРО-ДПМНЕ ќе дојде на власт, повторно се посочува претходната влада. Така, со децении наназад, граѓаните слушаат исти оправдувања, додека одговорноста постојано се префрла од едни на други.

Во меѓувреме, институциите, администрацијата, јавните претпријатија и различните центри на моќ остануваат длабоко испреплетени во систем кој тешко се менува. Наместо вистинска трансформација, често се создава впечаток дека се менуваат само луѓето на врвот, додека начинот на функционирање останува ист.

Последиците се видливи: иселување на младите, недоволни инвестиции, проблеми во енергетиката, здравството, образованието и правосудството. По три и пол децении, граѓаните имаат право да прашаат дали проблемот е во поединечните влади или во самиот систем кој постојано ги произведува истите резултати.

По повеќе од три децении владеење на ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, граѓаните сè почесто го поставуваат истото прашање – каде се големите проекти што трајно ја промениле Македонија? И покрај илјадниците прес-конференции, ветувања и меѓусебни обвинувања, државата и понатаму се соочува со истите проблеми: иселување на младите, слаба индустриска база, енергетска зависност и недоволна транспарентност.

Уште поголем проблем е што јавноста сè потешко доаѓа до информации за одлуките кои директно влијаат врз државата. Договори, концесии, приватизации, енергетски проекти, инфраструктурни зафати и други важни документи често се недостапни или се кријат зад образложенија за деловна тајна, доверливост или заштита на интересите на трети лица.

Во држава во која граѓаните ги плаќаат сметките, даноците и последиците од политичките одлуки, не смее речиси сè да биде тајна. Транспарентноста треба да биде правило, а не исклучок. Наместо отворени институции, јавноста добива затворени врати и ограничен пристап до информации од јавен интерес.

Токму затоа расте сомнежот дека најголемиот проблем не е која партија е на власт, туку културата на владеење која се градела со години. Кога проектите не се доволно видливи, а документите не се доволно достапни, граѓаните имаат право да се сомневаат и да бараат одговори.

Демократијата не се мери по бројот на прес-конференции, туку по тоа колку власта е подготвена да ги отвори документите, договорите и институциите пред јавноста. А токму тука Македонија сè уште има сериозен проблем.