Од стјуардеса до претседателка на Црвениот крст: Сутида ја презеде улогата на Сирикит во тајландската круна

Пред шеснаесет години Сутида Тиџај служеше пијалоци на летовите на JALways и Thai Airways. Денес е кралица на Тајланд, претседателка на Црвениот крст и, според сè што покажува дворот, најважното лице на круната веднаш по самиот крал. Патот меѓу двете точки не е бајка – тоа е една од најбрзите кариери во која било кралска куќа, изградена во униформа.

Сутида, денес 48-годишна, студирала комуникации на Assumption University во Бангкок. Во 2010 година го сменила авионот за армијата и таму брзо се искачила: станала командантка на гардата на тогашниот престолонаследник Маха Ваџиралонгкорн, потоа генерал и раководителка на повеќе единици на Кралската гарда. Дворот со години молчеше за нивната врска. Потврдата дојде дури во мај 2019, кога кралот ја објави свадбата и ја прогласи за кралица-сопруга на церемонија во палатата Амфорн Сатан. Неколку дена подоцна беше крунисана.

Првите години беше една од најтивките кралици на светот. Тајландската монархија е меѓу најзатворените на планетата – во речиси десет години владеење, дворот направил само четири државни посети во странство. Нејзиниот деби пред европските кралски куќи дојде на 80-тиот роденден на шведскиот крал Карл XVI Густав, каде за прв пат носеше импресивна тијара во чест на кралицата-мајка Сирикит. Во монархија каде секој детал е порака, тијарата беше најава.

Вистинскиот пресврт дојде со смртта на две жени. Почина кралицата-мајка Сирикит, а почина и принцезата Баџракитијаба, која важеше за де факто наследничка на тронот. Празнината не остана долго празна. Со декрет на кралот Рама X, Сутида беше поставена за претседателка на Тајландскиот црвен крст – најмоќната хуманитарна организација во земјата, која Сирикит ја водеше со децении. Со неа дојдоа и покровителствата над занаетчиските фондации, Националниот совет на жените и руралниот развој.

Има и еден детал што западните медиуми го спомнуваат со пола уста. Сутида живее во интимниот круг на кралот заедно со групата познати сопруги на монархот. Приватниот живот е споделен, но институционалната моќ – титулата, протоколот, претставувањето на круната – е само нејзина. Тоа е монархија што функционира по сопствени правила, во земја каде навредата на кралското семејство е кривично дело.

Денес агендата ѝ е пополна од кога било: државна посета на Виетнам, турнеи низ Европа, вечери со Емануел Макрон во Франција, дури и улога на амбасадорка на Меѓународната хокеј федерација во Милано. Од сенката на свежо крунисан крал, таа стана столбот врз кој се потпира смената на генерациите во династијата Чакри.

Прашањето што останува е старо колку и самите монархии: колку од оваа трансформација е нејзина, а колку е внимателно режирана од двор што не дозволува ништо да се случи случајно? Во систем каде секоја фотографија минува низ протокол, одговорот веројатно ќе го дознаеме последни.