Прелиминарните податоци за септември покажаа дека цените во најголемите економии на еврозоната растат побрзо од очекуваното. Во Германија потрошувачките цени пораснаа 3,3 отсто на годишно ниво, над очекувањата на економистите и највисоко во речиси три години. Франција е на 3,4 отсто, Италија на 4,1. Најдалеку отиде Шпанија – 4,9 отсто, највисока стапка од февруари 2023 година.

Главниот виновник е енергијата. Наглиот раст на цените на горивата поради војната во Иран ја турка инфлацијата нагоре, а во Шпанија придонесуваат и поскапите туристички аранжмани. Забрзува и базичната инфлација, која ги исклучува најпроменливите цени на енергијата и храната – во Шпанија од 2,9 на 3,1 отсто. Во август годишната инфлација во еврозоната беше 3,2 отсто, а кај енергентите дури 14,3 отсто. За септември економистите очекуваат скок на 3,7 отсто, а официјалниот извештај за еврозоната треба да излезе на 2 октомври.

Европската централна банка веќе двапати годинава ги покачи каматите, последен пат во септември за 25 базични поени. Сега се разгледува дали трето покачување ќе дојде на состанокот во октомври или ќе се почека до декември, кога ќе стигнат новите проекции. Покачувањето не го исклучуваат ни гувернерите кои вообичаено се за поблага монетарна политика, меѓу кои Јанис Стурнарас од Грција и Александар Демарко од Малта.

Претседателката на ЕЦБ, Кристин Лагард, засега е претпазлива. „Не реагираме на цените на енергијата, туку на ризикот тие да се вградат во инфлацијата“, рече таа пред Европскиот парламент, додавајќи дека засега нема докази оти енергетскиот шок се прелева во повисоки плати и во поширока основна инфлација.

Македонија не е во еврозоната, но денарот е врзан за еврото. Дали и кога одлуките од Франкфурт ќе се пресликаат во каматите на домашните кредити, ќе одлучува Народната банка – но со денар врзан за еврото, просторот за сопствен пат не е голем. Следниот сигнал стигнува на 2 октомври, со бројката за целата еврозона. Ако таа биде близу двојно повисока од целта од 2 отсто, прашањето во Франкфурт повеќе нема да биде дали, туку кога.