Кога една влада ќе ѝ нареди на технолошка компанија да ги повлече своите најнови производи поради „национална безбедност“ – но не каже зошто – тоа не е регулација, тоа е порака. Администрацијата на Доналд Трамп го направи токму тоа со Anthropic, една од водечките компании за вештачка интелигенција, која мораше да ги исклучи своите два најнови модели, Fable 5 и Mythos 5.

Наредбата стигна со писмо во петок попладне, со повикување на „загриженост за националната безбедност“. Никаков извештај, никакви конкретни наводи – само барање компанијата да гарантира дека моделите нема да ги користат странски државјани. Anthropic, чиј кадар е полн со вработени од странство, реагираше единствено како што можеше: ги повлече моделите целосно. Кога не знаеш кој точно е „странец“, полесно е да затвориш сè отколку да погодуваш.

Зад кулисите приказната е помалку за безбедност, а повеќе за конкуренција. Според извештаите, Белата куќа добила дојава од истражувачи на Amazon, кои наводно нашле начин да ги заобиколат заштитните механизми на Fable 5. Извршниот директор на Amazon, Енди Џаси, ги пренел тие сомнежи до администрацијата – и оттаму работата ескалирала. Притоа, Anthropic и онака немала најдобри односи со Трамп, за разлика од другите големи лаборатории за ВИ. Кога регулаторот удира селективно, прашањето не е „зошто токму овие“, туку „кому му одговара тоа“.

Не сите се согласни дека потегот е мудар. Водечки експерти за сајбер-безбедност потпишаа отворено писмо со кое бараат од Трамп да ја укине наредбата, тврдејќи дека е опасно да им се одземаат напредни одбранбени алатки на оние што ги штитат американските мрежи. Со други зборови, во име на безбедноста, можеби се става под ризик токму безбедноста.

Иронијата може да биде целосна. Во индустрија каде вниманието е валута, забраната лесно се претвора во бесплатна реклама – сите сакаат да видат што е тоа што владата го сметала за премногу опасно за да остане онлајн. А сето ова се случи во истата недела кога администрацијата наводно се обидуваше да преговара за војната што самата ја започна во Иран. Кога моќта удира брзо и без објаснување, балканскиот читател препознава образец што добро го знае: правилата важат, но не за сите подеднакво.