Кралицата што намерно се повторува: психологијата зад најевтината модна одлука

Постои една ситна казна што жените ја плаќаат, а мажите не: ако се појавиш двапати во истата облека, некој ќе забележи. Кралицата Летисија со години го прави токму тоа, и наместо да го крие – го претвори во потпис.

Психологијата на модата има име за придобивката. Модната психологинја Дион Терелонж објаснува дека повторувањето го намалува стресот од заситеноста со одлуки, ослободувајќи ментална енергија за поважни работи. Идејата не е нова во науката – економистот и нобеловец Херберт Симон ја разработи теоријата за „задоволувачки избор”, односно за тоа дека човек не бара најдобра можна опција, туку доволно добра, затоа што трошокот на бесконечно барање е поголем од добивката.

Преведено на секојдневје: секое утро пред отворен ормар е мал испит. Ако однапред знаеш што функционира, тој испит го немаш. Тоа е разликата помеѓу човек што се облекол и човек што половина час се двоумел пред да се облече.

Има и втор слој – идентитетот. Модната психологија тврди дека доследните избори градат препознатлив визуелен идентитет и проектираат автентичност. Правната директорка Танди Макубела го кажува уште поостро: доследноста, а не екстравагантноста, создава авторитет. Кој било што поминал низ сериозен работен состанок знае дека тоа не е теорија.

Каролин Мер, пионерка на модната психологија, ја опишува облеката како „втора кожа” – средство за комуникација, не украс. Ако е така, тогаш постојаното менување е како секој ден да зборуваш со друг глас и да очекуваш луѓето да те препознаат.

Има и еколошка страна. Франческа Мастон од WGSN се залага за менување на односот кон ормарот, а климатската активистка Марина Тестино води кампања против срамот од повторување облека. Стилистката Бјанка Фуентес го гледа повторувањето како креативна практика, не како неуспех, а дизајнерката Каролин Иса промовира лична униформа со менување само на додатоците.

Вреди да се потсетиме од каде тргна срамот. Изразот „outfit repeater” стана културен маркер преку една сцена од „Lizzie McGuire” – серија за тинејџери, во која подбивката се однесуваше на девојче што ја облекло истата работа двапати. Тоа не е ситница. Цела генерација порасна со порака дека повторувањето е нешто што треба да се сокрие.

Она што се случува сега е поправка на таа порака, и таа поправка е поевтина од кој било тренд. Не бара нов ормар, не бара купување, не бара ниту едно евро. Бара само да престанеш да се извинуваш за облека што ти стои добро – што, гледано од која било страна, е најдобрата понуда во модата оваа сезона.