Американската влада за првпат ќе дозволи проверени приватни компании да изведуваат офанзивни сајбер операции – шпионирање, вградување шпионски софтвер и уништување на туѓи податоци и системи. Целта се меѓународни криминални групи и хакери. Одлуката е објавена во претседателски меморандум во среда.

Досегашната позиција на САД, низ повеќе администрации, беше едноставна: приватниот сектор смее да се брани, но не смее да напаѓа. Американските закони за компјутерски криминал важат за фирмите исто како за секој граѓанин, а нападот без судска дозвола е кривично дело. Со еден потпис, тој ѕид падна.

Милион долари депозит како гаранција за добро однесување

Механизмот е интересен колку и одлуката. Компанијата што сака да учествува мора да положи милион долари во депозит, кој го губи ако владата открие дека не ги почитува правилата. Секоја операција бара потпис од Министерството за правда и од Хоумленд секјурити. Цел не смеат да бидат Американци ниту системи во САД. Ако фирмата открие дека претстои напад врз американска критична инфраструктура – струјна мрежа, водовод – должна е да ја извести владата.

Насоките за тоа кој смее да влезе ќе излезат во следните два месеца. Меморандумот експлицитно вели дека ќе се разгледуваат фирми од сите големини, вклучително и мали – тие, наводно, се посоодветни за специјализирани операции. Прочитајте го тоа уште еднаш: мала приватна фирма, со милион долари депозит, со дозвола да пробива странски системи.

Кој ќе одговара кога ќе тргне наопаку

Џејк Вилијамс, ветеран во индустријата и потпретседател за истражување и развој во фирмата за сајбербезбедност Hunter Strategy, ја нарече политиката „полупечена”. Неговата главна забелешка не е техничка, туку многу поприземна: „Американците што учествуваат во овие операции лесно би можеле да бидат класифицирани како борци без униформа додека патуваат во странство.”

И додава нешто уште поостро – обвинението не мора ни да биде точно. Самата политика создава покритие за која било странска влада да го обвини кој било американски безбедносен стручњак што ѝ дошол во рацете. Токму она што американските обвинители со години го прават со кинески, ирански и руски државни хакери, сега може да се врати назад – само што овојпат на удар ќе биде вработен во приватна фирма.

Меморандумот сепак не дозволува „возвраќање” на напад на своја рака. Но критичарите со години предупредуваат на истото: кога приватна фирма ќе изведе напад под државна супервизија, странската влада што е погодена не гледа фирма – гледа држава. И реагира соодветно.

Контекстот што ја објаснува брзањето

Администрацијата не даде причина, само спомна „растечка закана”. Причината е видлива и без официјално објаснување. Повеќе од десет американски држави, меѓу нив Мичиген, Минесота и Џорџија, пријавуваат пробиви во локални водоводни системи, кои разузнавачките служби неофицијално им ги припишуваат на хакери поддржани од иранската влада. Досега не било потребно да се издаде предупредување за безбедноста на водата.

Сето тоа доаѓа по месеци војна меѓу САД и Израел од една, и Иран од друга страна, во која загина и врховниот водач на Иран. Иранската војска возврати со ракети врз дата центри во западна сопственост и со сајбернапади што активно им пречат на американски компании и инфраструктура. Во исто време, американските федерални служби за сајбербезбедност поминаа низ бран отпуштања.

Значи: држава што сама си го намали безбедносниот апарат, а сега го отвора кон приватниот пазар. На Балканот таквиот модел го знаеме под друго име – кога институцијата нема капацитет, работата се дава „надвор”, а одговорноста се распрснува дотаму што никој веќе не може да ја најде. Разликата е само во тоа што овде надворешниот изведувач добива дозвола да пробива системи во туѓи држави.