Два симбола, едно исто Собрание, триесет и четири години разлика

На 11 август 1992 година Собранието изгласа химна и знаме. Едниот симбол е сè уште со нас, другиот траеше три години и донесе економска блокада. Приказната за тие два гласања е поинтересна од самата годишнина: за химна пристигнале 36 предлози, комисијата издвоила тројца финалисти, а песната воопшто не била нова – напишана е во Струга во 1941 и изведена истата вечер на гитара. Знамето со ѕвездата од Кутлеш беше сменето под притисок, по Времената спогодба во 1995.

Истиот тој закон, со милиметарски пропишани зраци на сонцето, важи и денес. Што нè носи до втората половина од денешниов ден.

На прославата за независноста застана знаме што не е државното

Владата го објасни како „уметничка инсталација”. СДСМ побара четири работи: која фирма го изработила знамето, кој бил задолжен за визуелниот перформанс, колку чинела прославата и кој презема одговорност. Тука опозицијата е во право, независно од тоа која партија ја поставува работата – јавната набавка постои, изведувачот има име, фактурата има износ. Три објавени податоци ја затвораат темата за еден ден. Ако не бидат објавени, прашањето станува поинтересно од самото знаме.

Законот, инаку, предвидува одговорност и кога знамето е погрешно истакнато „по грешка или незнаење”. Значи „не сакавме” не е одбрана – тоа е токму случајот што членот го покрива.

Полицаец на хемотерапија, вратен дома поради една ставка

Најтешката вест на денот нема ниту знаме ниту прослава. Целото МВР преку ноќ остана без здравствено осигурување, а луѓе биле враќани од хемотерапија и од дијагностички процедури со објаснување: платете приватно или чекајте. Причината е една неприкнижена уплата за полициски службеник вратен на работа со судска одлука. Софтверот меѓу МВР и ФЗОМ работи по принципот „сите или ниту еден”, па блокадата за еден човек ги соборува илјадниците.

Ова се случи и кон крајот на јуни. Проблемот е идентификуван, механизмот е разбран, решение нема. Системот се деблокира сам за еден ден – и токму затоа никој нема да одговара. Но кај онколошки пациент, еден ден не е административна ситница.

Еден скенер за целата држава, и тој расипан

Во истиот здравствен систем, единствениот ПЕТ/КТ апарат во земјава со месеци не работи. Пациентите плаќаат по околу 1.300 евра за да се снимат приватно или во странство. Најтешкото признание не е дефектот, туку тоа што дојде од самиот Институт: во изминатите години не бил следен протоколот за одржување на дифузионата пумпа. Апаратот не се расипал ненадејно – го оставиле да се расипе.

Државниот завод за ревизија предупреди уште на 8 мај 2025 дека целото јавно здравство зависи од еден скенер и еден циклотрон и препорача набавка на втор апарат. Во периодот од 2021 до 2023 се реализирани 6.457 упати, околу 180 снимања месечно. Тоа се 180 луѓе месечно чија терапија зависи од една машина, во држава која знаеше дека е така.

23 пожари за деноноќие, а три од нив имаат управувач

ЦУК изброи 23 пожари на отворено за 24 часа. Најсериозниот гори во Македонски Брод, кај Драгов Дол. Меѓу останатите се депониите во Крива Паланка, Делчево и ѓубрето во кумановскиот Средорек. Разликата меѓу пожар во шума и пожар на депонија е што вториот има точна адреса и некој што ја потпишал. Условите се објективни – високи температури, исушена вегетација. Но климата не подметнува оган на депонија, ниту пали стрниште покрај автопат.

Судскиот совет против Уставниот суд, и една новинарка што чека од 2022

Судскиот совет и судиите излегоа против одлуката на Уставниот суд, со образложение дека таа не е правосилна. Додека институциите се расправаат чија одлука важи, предметот на новинарката чека од 2022 година. Тоа е третиот случај денес во кој постои закон, постои процедура и постои некој што чека.

Автобуси во декември, асфалт по три децении

Скопје ги најави првите 30 електрични автобуси за декември, а останатите 120 за година и половина. На другиот крај од градот, 850 метри од булеварот „Борис Трајковски” конечно добиваат асфалт по три децении чекање – а вистинската пречка не биле ни парите ни машините, туку незавршена експропријација. Во Битола пак тревникот од милион евра поминал три дена под штици за два концерта, а „Комуналец” вели дека нема причина за загриженост.

Народната банка добива траен пристап до 50 милијарди евра

Најмалку прославената вест на денот е веројатно најзначајната економски: ЕЦБ ѝ отвори траен пристап на Народната банка преку инструментот ЕУРЕП, наспроти дотогашната привремена пандемиска линија. Тоа е приближување што не се слави со знамиња. Истиот ден Владата усвои приоритетна листа со 41 проект над 5 милиони евра, во која стои и реченица дека влегувањето на листата не значи обврска за финансирање. Вистинскиот тест доаѓа со буџетот за 2027.

Надвор од границите

Земјотрес од 7,4 степени ја стресе Колумбија со 111 загинати. Во Украина, Русија ги кине мостовите кон Дунав, а Николаевка се брани како капија кон Славјанск. На Барската ривиера 28 часа без струја во шпицот на сезоната ги натера туристите да си заминат – соседна приказна што секое лето може да биде и наша.

И нешто полесно на крајот

Македонските ракометни кадети завршија деветти во Белград и извојуваа билет за Светско, откако ги надиграа Шведска и Србија. Генерација што сама си го направи местото, без ниту еден состанок, тендер или соопштение.

Ако денешниот ден има нешто заедничко во потешкиот дел, тоа е дека секаде постоеше документ: закон за знамето, протокол за одржување, ревизорски извештај, судска одлука. Ништо од тоа не фалеше. Фалеше некој што ќе го прочита пред да стане вест.