Попладневниот сон кај нас никогаш не се бранел – се криел. Некој се извинува дека „само легнал малку”, некој вели дека „затворил очи на две минути”, а сите знаат дека спиел час и половина и станал полош отколку што легнал. Токму тоа „полош отколку што легнал” е делот што науката го објаснува, и објаснението е поедноставно отколку што очекуваш.

Невролошкиот специјалист за медицина на сонот Едуард Естивил составил декалог за попладневниот сон, и прво правило му е бројка: помеѓу десет и дваесет минути. Ниту минута повеќе. „Ако спиеш подолго, влегуваш во длабок сон. Тогаш нема попладневен сон – има мамурлак”, вели тој.

Тоа е целата тајна. Не станува збор за тоа колку си уморен, туку за тоа во која фаза те фаќа будењето. Излегувањето од длабок сон му дава на телото сигнал дека ноќта штотуку почнала, а потоа тоа троши половина час да сфати дека било измамено. Затоа некој станува од попладневен сон посвеж, а некој станува како да го тепале.

Часовникот важи колку и должината

Природниот прозорец е помеѓу еден и три попладне. Тоа не е шпанска навика, туку хронобиологија – телото и онака во тој период прави мал пад. Спиењето подоцна од тоа го намалува притисокот за спиење навечер, и потоа истиот човек што спиел во шест попладне се чуди зошто до полноќ гледа во таванот.

Има и нешто што ги растеретува оние што „не можат да заспијат кога треба”: не е задолжително воопшто да заспиеш. Затворени очи, помалку дразби, мирна положба – телото го зема својот дел и без формално заспивање. Не ти треба темна соба, тишина и одреден јорган. Тоа е добра вест за секој што попладневниот одмор го замислувал како проект.

Кафето пред спиењето, не по него

Најконтраинтуитивниот совет е и најупотребливиот. Кофеинот почнува да делува по околу дваесет минути. Ако го испиеш веднаш пред краткиот сон, се будиш точно кога тој почнува да работи – одмор и разбудување во ист пакет. Естивил дополнително препорачува пет минути силна светлина, природна или вештачка, и десетминутна прошетка потоа.

И една бројка што е поразителна во својата секојдневност: според истражување на еден хотелски синџир, 86 отсто од Шпанците што спијат попладне ја надминуваат препорачаната должина, а повеќе од половина заспиваат стихијно, без план. Значи речиси сите го прават она за што потоа се жалат.

Естивил препорачува попладневен сон најмалку три пати неделно, не секој ден. И поставува една граница што е важно да не се преслуша: тој не е поправка за лошо спиена ноќ. „Ако лошо спиеш ноќе, попладневниот сон не ја поправа штетата.” Кај нас сонот попладне често се брани како традиција. Проблемот е што традицијата трае час и половина, а науката дава дваесет минути – и тие дваесет минути се единствените што навистина работат.