Пет години, три обвинителки, нула обвиненија: предметот за модуларните болници е затворен

Речиси пет години истрага. Три обвинителки што го наследувале предметот една од друга. И на крајот – нема доволно докази. Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција го затвори предметот за јавните набавки за изградба на 19 модуларни болници, оние што беа подигнати во екот на ковид-кризата.

Предметот беше отворен на 10 септември 2021 година. Отворен беше затоа што два дена претходно, на 8 септември, изгоре модуларната болница во Тетово. Загинаа 14 луѓе, десетина беа повредени. Тогаш обвинителството соопшти дека ќе ја проверува документацијата за набавката и изградбата на сите болници.

Пет години подоцна, одговорот е дека нема основано сомневање за злоупотреба на службената положба и овластување во јавните набавки.

Што точно утврдило обвинителството

Обвинителката Верица Бержецка на брифинг со новинарите објасни дека од анализата на комплетната документација и извршените проверки, обвинителството не утврдило факти што укажуваат дека службени лица ги искористиле или пречекориле овластувањата, ниту дека не ги извршиле службените должности со намера да прибават имотна корист или да предизвикаат штета.

Клучниот правен детал: набавките биле финансирани со заем од Светска банка, што значи дека за нив важеле меѓународните правила за финансирање, а не домашниот Закон за јавни набавки. Тим на Светска банка во октомври 2021 година потврдил дека испорачаното ги исполнува зададените технички спецификации.

Предметот прво бил доделен на обвинителката Вилма Русковска, потоа поминал преку Елизабета Јосифовска, за конечно да заврши кај Бержецка. Три обвинителки, еден предмет, пет години.

Затворен предмет не е ослободителна пресуда

Ова е разликата што во политичката врева најбрзо се губи. Обвинителството не рече дека сè било во ред – рече дека нема доволно докази за кривично гонење. Тоа се две различни работи, и секој што ги меша ги меша намерно.

ВМРО-ДПМНЕ реагираше веднаш, обвинувајќи го Ислам Абази, кој раководи со обвинителството, дека го штити поранешниот министер за здравство Венко Филипче. Реакцијата е очекувана и разбирлива – но и таа е политичка, не правна.

Правното прашање е затворено. Институционалното не е.

Зошто на еден чувствителен предмет, отворен по смртта на 14 луѓе, му требаа речиси пет години и три обвинителки за да се дојде до заклучок дека нема докази? Ако документацијата навистина покажува дека сè било според меѓународни правила, тоа се утврдува многу побрзо. А ако не било јасно, тогаш пет години е одговор дека нешто во системот не работи со брзината со која работи трагедијата.

Четиринаесет семејства чекаа пет години на институционален одговор. Го добија. Само што одговорот на прашањето кој одговара останува ист како и првиот ден – никој.