Горивото во Европската унија во јули беше поскапо за 16,9 отсто отколку во истиот месец лани. Тоа не е проценка на некој аналитичар со микрофон пред себе – тоа се бројки на Евростат, објавени црно на бело.

И бројката сама по себе е помалку интересна од тоа каде удрила најсилно. Најголем годишен раст е забележан во Романија – 24,2 отсто. По неа доаѓаат Германија и Литванија со по 22,9 отсто, а веднаш зад нив Бугарија со 22,2 отсто. Холандија 22, Финска 20,5. Погледнете ја таа листа уште еднаш: два од првите четири највисоки скока се случиле кај наши непосредни соседи на Балканот.

Од 27 членки на Унијата, во 25 горивото е поскапо отколку пред една година. Цените благо паднале само во Унгарија – за 0,1 отсто, што е статистичка нула. Најмал раст имаат Шведска со 1,2 и Ирска со 3,2 отсто. Малта воопшто не се движи, бидејќи таму државата ги регулира цените на горивото уште од 2020 година. Една земја одлучила дека цената на горивото е премногу важна за да се остави на пазарот, и оттогаш нема изненадувања на пумпата.

Месецот што ја смени насоката

Ако само годишната бројка ви изгледа како бавен тренд, месечната покажува нешто друго. Во јули дизелот во ЕУ поскапе за 4,3 отсто, а бензинот за 4,7 отсто – и тоа веднаш откако во јуни дизелот беше поевтин за 6,4, а бензинот за 4,2 отсто во однос на мај. Значи, во јуни цените паѓаат и сите здивнуваат, а во јули се враќаат назад за месец дена.

Дизелот меѓу јуни и јули поскапе во 17 земји од Унијата. Најмногу во Полска – 13,4 отсто, Германија 12,7 и Грција 12,1 отсто. Кај бензинот сликата е поделена: поскапување во 14 земји, поевтинување во 12. Најголемите скокови повторно ги води Полска со 17,2 отсто, потоа Германија со 11 и Шпанија со 7,1 отсто.

Грција во првите три по поскапување на дизелот е податок што вреди да се задржи неколку секунди подолго. Тоа е земјата низ која минува секој што од овој регион тргнува кон море со автомобил, и е земјата каде многумина полнат резервоар на враќање бидејќи таму било поисплатливо. Дали таа сметка изгледа исто во јули како во јуни?

Кој ја плати сметката за политичката одлука

Позадината на сето ова не е мистерија. Енергетскиот раскин меѓу Унијата и Русија поради војната во Украина е главниот двигател на нестабилноста и на растот на цените на енергенсите во Европа. Тоа е политичка одлука донесена во Брисел, со сите свои аргументи, и таа одлука има цена која се појавува секој месец во табелите на Евростат.

Москва тоа го користи реторички со задоволство. Рускиот претседател Владимир Путин повеќепати го предупредуваше Брисел дека одрекувањето од руските енергенси долгорочно ќе ја претвори Европа во економска зона со најскапа енергија на светот и дека тоа најмногу ќе ја погоди европската индустрија. Тоа е негова теза, изговорена од страна која има директен интерес да звучи токму така – но бројките на Евростат не се негови.

Ова е делот каде обично се очекува мудра реченица за тоа како Европа ќе издржи. Наместо тоа, само едно прашање: кога една политичка одлука ја плаќаат возачите во Романија со 24 отсто и во Бугарија со 22 отсто, колку долго тие бројки остануваат само економија, а од кога стануваат политика?