Кралот на Тооро, Ојо Нијимба Кабамба Игуру Рукиди Четврти, умре по три децении на тронот и остави зад себе нешто што ниту еден протокол не го предвидел: наследник чие име никој не го знае. Погребан е во кралските гробници во Карамби, со сите почести. А веднаш потоа почна борбата.

Тооро е едно од традиционалните кралства во Уганда – културна и симболична институција, без извршна власт, но со тежина што се мери во лојалност, а не во гласови. Рукиди Четврти беше крунисан како дете и со години носеше етикета „најмладиот крал во светот“. Умре без позната сопруга и без директно потомство. Но според соопштението на неговиот премиер, го оставил тоа што во Тооро се смета за нормално: „Неговото Височество остава како наследник принц, чиј идентитет формално ќе биде објавен во соодветен момент, во согласност со традициите и обичаите на кралството Тооро.“

Соодветниот момент никогаш не дојде. Наместо тоа, се појави име – Џорџ Дезмонд Камураси, триесет и шестгодишен голман и капитен на лондонскиот клуб СЕ Донс. Човек со работа, со договор и со живот во друга држава, соочен со прашањето дали сака да го смени сето тоа за круна. Додека тој размислуваше, некој друг одлучи наместо него.

Комитетот одлучи, семејството не беше прашано

Комитет од дваесет и еден член на кланот Бабиито го прогласи Едвард Рукиди Кијанангома, познат телевизиски водител на вести, за нов крал. Без одобрение од кралското семејство. Човекот што со години ги читаше туѓите вести сега сам стана вест – и тоа во држава каде кланот има повеќе тежина од тестамент.

Сестрата на покојниот крал, принцезата Рут Комунтале, и кралицата-мајка Бест Кемигиса остануваат на своето: постои биолошки наследник, определен од самиот крал во неговиот тестамент. Тој наследник сè уште не се појавил јавно. Тоа е целата суштина на спорот – едната страна има име, другата има документ. И ниту едната не може да ја покаже целата карта.

Потоа доаѓа делот што престанува да биде фолклор. Кралицата-мајка тврди дека по смртта на кралот војската ја повлекла стражата од палатата и дека семејството останало во нешто што таа го опишува како домашен притвор. Ако е точно, тоа веќе не е спор за обичаи – тоа е порака од државата за тоа која страна ѝ е поудобна.

Зошто ова воопшто ни звучи познато

Кралство без буџет и без армија, а сепак вреди да се освои. Токму затоа што е симболично. Лојалноста на еден клан, правото да се зборува во име на еден народ, легитимитетот што не се купува со пари – сето тоа има цена и секој што умее да брои гласови го знае тоа. Погребот беше свечен; она што почна веднаш по него не беше.

Прашањето што виси над Форт Портал не е кој е поблиску до тронот по крв. Прашањето е кој има интерес тестаментот да остане неотворен. А тоа прашање не бара африкански контекст за да биде разбирливо.