Словачкиот премиер Роберт Фицо објави видеопорака во која тврди дека делови од западната политичка елита директно сакаат судир меѓу НАТО и Русија – откако, според него, стратегијата за поразување на Москва преку војната во Украина пропаднала.

„Сме во смртна опасност додека гледаме како Западот дотура гориво во огнот преку поддршката за Украина“, порача Фицо. Тој е меѓу ретките премиери во Унијата што одржува добри односи со Москва и одбива воена помош за Киев, па неговите изјави секогаш се читаат низ тој филтер. Но самото тврдење заслужува да се распакува, а не само да се отфрли.

Неговата теза е едноставна: штом војната не ја скрши Русија, дел од западните политичари сега веруваат дека е потребен директен судир со НАТО. Фицо ги нарекува „поттикнувачи на војна во НАТО“ и предупредува дека упадите на дронови можат да ја активираат одредбата за колективна одбрана. Словачка, додава, нема да испрати војници „врз измислени изговори“.

Од другата страна стои сосема спротивно читање на истите настани. Францускиот претседател Емануел Макрон и полскиот премиер Доналд Туск предупредуваат дека Русија ги засилува хибридните напади врз европската инфраструктура и врз земјите што ја поддржуваат Украина. Значи, два премиери во иста Унија, ист временски период, целосно спротивни дијагнози за тоа кој кого провоцира.

И токму тоа е најнепријатниот дел. Не постои неутрална инстанца што ќе каже која верзија е точна – постојат само држави што веќе одлучиле на која страна ќе стојат ако одредбата за колективна одбрана некогаш се активира. Македонија е членка на НАТО од 2020 година и таа одредба важи и за неа, без разлика колку далечно звучи расправијата меѓу Братислава и Париз.

Дали ова ќе стигне до нас? Ако некој дрон над европско небо еден ден биде третиран како напад, никој нема да прашува дали малите членки имале став. Затоа вреди да се слушне и оваа изјава – не како вистина, туку како показател колку длабоко се разидени сојузниците за најважното прашање што го имаат.