Американската фирма за нуклеарни реактори Kairos Power и јужнокорејската Samsung C&T потпишаа договор вреден до 100 милиони долари (околу 92 милиони евра) за изградба на демонстрациски реактор од 50 мегавати. Од тие пари, 70 милиони се влог во капитал, а остатокот е инженерска работа наместо кеш. Купувачот на струјата е познат однапред: Google.

Рокот е 2030 година, а амбицијата е поголема – околу 500 мегавати нуклеарен капацитет за Google до 2035, според партнерството договорено уште во есента 2024. Kairos веќе гради два реактора во Оук Риџ, Тенеси: Hermes 1 како демонстрација со мала моќност и Hermes 2 како комерцијална верзија. Американската нуклеарна комисија ги одобри двата кон крајот на 2024.

Технологијата не е класична. Hermes 2 користи реактор ладен со флуоридна сол на висока температура и гориво TRISO – ураниум запечатен во керамички и јаглеродни слоеви внатре во топчиња со големина на билијардна топка. Целта на таквата конструкција е да го направи топењето на јадрото физички потешко и да го намали ризикот од хаварија поврзана со притисок. Samsung C&T пак носи искуство од околу дванаесет реактори градени или поддржани низ светот.

Тука вреди да се застане на редоследот. Не станува збор за држава што гради нуклеарка и потоа ја продава струјата на пазар. Станува збор за една компанија што однапред го купила целиот излез на реакторот – пред да биде изграден, пред да биде вклучен. Кога дата центрите почнаа да јадат повеќе струја отколку што мрежите можат да дадат, најголемите не се фатија за штедење. Се фатија за сопствени електрани.

Дали тоа е добро или лошо зависи од тоа каде стоите. Инженерски, приватни пари што финансираат нова генерација реактори се она што нуклеарната индустрија го чека со децении. Но политички, тука се раѓа нешто што регулаторите сè уште немаат зборови за него: инфраструктура од национално значење која е изградена, платена и резервирана однапред од еден корпоративен купувач. Кој одлучува што се случува со тие мегавати ако утре на мрежата ѝ затребаат?