Србија гласа во недела, а изборната тишина е сè само не тишина: Регулаторот брои минути на N1 и Нова С

Во недела, 25 октомври, Србија излегува на вонредни парламентарни избори. Според Републичката изборна комисија, во избирачкиот список се запишани 6.450.523 гласачи. Од петокот важи изборна тишина: 48 часа пред изборите и на самиот изборен ден, сè до затворањето на гласачките места, предизборна програма не смее да се емитува.

Тишина – барем на хартија. Во пракса, првиот ден помина во лов на прекршоци. Регулаторното тело за електронски медиуми (РЕМ) објави соопштение со прецизност на швајцарски часовник: на 23 октомври, од 07:53 до 07:55 и од 08:02 до 08:18 во утринската програма „Пробуди се“ на Нова С, од 08:03 до 08:04 во „Нов ден“ и од 08:21 до 08:22 во „Вести“ на N1, забележани се содржини спротивни на обврските за изборна тишина. Стручната служба ги известила уредниците. Толку.

Што се емитувало? Според провладините медиуми, N1 во 08:21 пуштил прилог насочен против државниот врв и го повторил во 09:07, а на порталот на Нова С се појавил текст за бизнисмен од владејачката СНС кој во фондот „Виста Рика“ вложил повеќе од половина милион евра и кој склучува договори со „Електродистрибуција“, ПИО-фондот и Народната банка. Дали изборната тишина значи да не се агитира – или да не се спомнуваат луѓето на власта?

Провладин таблоид имаше свој начин да ја почитува тишината: неговиот главен уредник во живо во етер телефонираше во Републичката изборна комисија и кај членови на Советот на РЕМ, барајќи некој да ги казни двете телевизии. Членот на Советот Родољуб Шабиќ одговорил дека од утрото воопшто не гледал телевизија и дека мониторингот го врши стручната служба, а потоа го прекинал разговорот.

Друг член на Советот, Милош Гариќ, потврди дека законот е прекршен – но и дека РЕМ тука нема многу моќ. N1 и Нова С се прекугранични телевизии, кои сè уште одговараат пред регулаторното тело во Луксембург. „Можеме да поднесеме пријави, надвор од тоа не можеме многу да направиме“, изјавил Гариќ, додавајќи дека РЕМ не може да му даде инструкција на телекомуникацискиот регулатор Рател да ги исклучи нивните програми. Самиот факт што исклучување воопшто се споменува два дена пред изборите кажува доволно за температурата.

Провладината страна тврди и дека двете телевизии со години го напаѓале претседателот Александар Вучиќ и дека му забраниле да гостува кај нив. Тоа е тврдење на едната страна, во кампања во која секоја страна си има свои камери.

Во петокот попладне, полицијата во Белград застанала студент на Земјоделскиот факултет. Во ќесата што ја носел нашле 20 бибер-спрејови, а во автомобилот, според неговите зборови, имало кутии со повеќе од 500 бибер-спрејови и неколку радиостаници. Провладините медиуми веднаш заклучија дека се подготвувале нереди за изборниот ден. Околностите на случајот засега се утврдуваат.

Изборната тишина ја знаеме и кај нас. Но кога регулаторот мери прекршоци до минута на телевизиите што ја критикуваат власта, а неговите членови се изјаснуваат во живо во програма на провладин медиум, прашањето е легитимно: дали со таа лупа се гледаат и сите други канали? И кого всушност го чува тишината – гласачот, или некого друг? Одговорот, како и обично на Балканот, ќе стигне дури по пребројувањето.