Србија апси пред изборите, таблоидите вадат хрватски пасоши: Загреб ги советува граѓаните да ги одложат патувањата

Специјални полициски единици, драматични снимки од упади во станови и апсења во Нови Сад, Врњачка Бања, Белград, Земун и Краљево. Обвинението: подготовка на насилни немири на денот на предвремените парламентарни избори во Србија, закажани за недела, 25 октомври. А пред обвинителството воопшто да издаде соопштение, провладините таблоиди веќе ја имаа својата поента – двајца од уапсените имаат хрватски пасоши.

Станува збор за Марко В., уапсен во Нови Сад, и Матеј А., уапсен во Врњачка Бања. Според српските медиуми, Марко В. се сомничи дека организирал група што требало да предизвика насилство во Белград на изборниот ден, дека собирал луѓе и набавувал оружје за судири со полицијата и со политичките противници. Неофицијално, планирал да донесе околу 80 луѓе во главниот град. Матеј А. се сомничи за повикување на насилно менување на уставниот поредок и за планирано учество во немирите.

Таблоидите отидоа и подалеку. Според нивните неименувани извори, планот вклучувал палење автомобили, напади врз приврзаниците на власта, молотовови коктели фрлани од скутери и 15 до 20 автомобили полни луѓе со палки, фантомки и ножеви. Белградското обвинителство соопшти дека во Нови Сад се уапсени петмина и дека групата планирала насилно рушење на власта – но не прецизираше дали нешто од наведеното навистина е најдено при претресите.

Кој уште беше на нишан? Активисти на Студентска листа – главниот противник на владејачката Српска напредна странка, движење што израсна од протестите по паѓањето на надстрешницата на железничката станица во Нови Сад, во кое загинаа 16 луѓе. Адвокатот на еден од уапсените активисти раскажа дека полицијата извршила претрес, ги одзела сите електронски уреди и почекала тој да пристигне. Анкетата на Центарот за слободни избори и демократија ѝ дава на Студентска листа 44,5 отсто, а на СНС на Вучиќ 42,7 отсто.

Самиот Вучиќ, на митинг во Ниш, беше неочекувано воздржан: „Не би го поврзувал тоа директно со нивната организација. Тие луѓе се сепак криминалци, некакви нарко-дилери и слично. Надлежните органи си ја работат работата.“ Значи, според обвинителството – група што подготвувала насилно рушење на власта. Според претседателот – нарко-дилери. Според провладините насловни страници – Хрватска. Која верзија ќе важи, зависи од тоа кој канал го гледаш.

Загреб реагираше остро. Хрватското Министерство за надворешни и европски работи соопшти дека не добило никакво официјално известување од српските власти и дека станува збор за „продолжение на низата обвинувања без основа против Хрватска“ со „очигледна внатрешнополитичка мотивација“. Според неофицијални информации, едниот од уапсените има хрватски пасош затоа што неговото семејство избегало од Хрватска во деведесеттите, а во Србија живее повеќе од 30 години.

Ова не е прв рунд. На 14 октомври Белград ѝ упати на Хрватска протестна нота за мешање во изборната кампања, а дел од забелешките се однесуваа на тоа како хрватските медиуми известуваат за Србија. Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ тогаш тоа го нарече спин со кој Хрватска треба да се претстави како „полунадворешен, а полувнатрешен непријател“. На 20 октомври хрватското министерство им препорача на своите граѓани да ги одложат сите патувања во Србија што не се неопходни.

Политичкиот аналитичар Никола Парун оценува дека довербата во институциите во Србија е многу ниска: на приказната ќе ѝ поверуваат оние што се на страната на власта, а другите нема. Тој не очекува масовна кражба на гласови, бидејќи гласачките места се добро покриени со контролори, но очекува инциденти и насилство. Балканот ова сценарио го знае напамет – надворешен непријател, увезени провокатори, сè објавено во таблоидите пред судот да каже збор. Прашањето е дали во недела Србите ќе гласаат според тоа што го гледаат на улица или според тоа што им го покажуваат на екран.