Норвешка повеќе не крунисува кралеви, туку ги осветува: Хакон и Мете-Марит во катедралата Нидарос на 22 август 2027

Норвешкиот кралски двор го соопшти датумот: кралот Хакон и кралицата Мете-Марит ќе бидат осветени на 22 август 2027 година во катедралата Нидарос во Трондхајм. На истото место во 1991 година беше осветен и Харалд Петти, кој владееше речиси четири децении.

Зборот „осветување“ не е случаен. Уставот од 1814 година бараше норвешките монарси да се крунисуваат токму во Нидарос, но со измената од 1908 година крунисувањето отпадна, а на негово место дојде црковното осветување. Последното вистинско крунисување беше она на Хакон Седми и кралицата Мод. Олав беше првиот осветен крал, Харалд Петти ја продолжи традицијата, а сега е ред на Хакон Осми од династијата Гликсбург.

Протоколот веќе е одработен до половина. Неколку дена по смртта на Харалд Петти, владиниот план за наследување се спроведе без застој: Хакон положи заклетва пред Стортингот, норвешкиот парламент, дека ќе владее според Уставот, а потоа следуваше државниот погреб на неговиот татко. Дел од тајната на долговечните монархии е токму во тоа – секој чекор е напишан однапред, па никој не импровизира.

По самата церемонија, кралскиот пар ќе приреди гала-вечера, а потоа со кралскиот брод „Норге“ заминува за Берген. Таму градот ги пречекува со вечера во Хаконсхален, салата што ја изградил кралот Хакон Хаконсон пред повеќе од 760 години. Симболиката е проѕирна: новиот Хакон ќе вечера во салата на стариот.

Тоа е само почетокот. Осветувањето ја отвора серијата „обиколки за претставување“ низ Норвешка, кои ќе траат две години – од летото 2027 до пролетта 2028 – и ќе ги опфатат и помалку познатите краеви на земјата. Кралот оди кај народот, наместо народот да чека пред палатата. Дали некој балкански функционер би потрошил две години обиколувајќи села без избори на повидок?

Обиколката има и лична димензија. Мете-Марит беше принудена да ги пропушти клучните моменти од првите денови на владеењето на сопругот – и заклетвата пред Стортингот и првата гала-вечера на новиот крал. Затоа осветувањето во Нидарос ќе биде и нејзино големо враќање на јавната сцена, пред очите на целата земја.