Грчката принцеза родена во егзил во Кејптаун: кралицата Софија денеска ги прима највисоките признанија за сестра си Ирена, десет месеци по нејзината смрт

Денеска во 13 часот, во палатата Сарсуела во Мадрид, кралицата Софија, мајката на шпанскиот крал Фелипе VI, ќе прими делегација на Институцијата за хуманитарни заслуги за постхумно да ги преземе Големиот крст и Почесната диплома доделени на нејзината сестра, принцезата Ирена од Грција. Ирена почина на 15 јануари, на 83 години, токму во Сарсуела. Признанијата се за нејзината хуманитарна работа и за поддршката на уметноста и културата, работа што ја водеше тивко, далеку од камерите, меѓу Грција и Шпанија, каде што се насели во осумдесеттите.

Родена во егзил. Ирена беше најмладата ќерка на грчкиот крал Павле I и на кралицата Фредерика, родена принцеза од Хановер, и сестра на Софија и на последниот грчки крал Константин. Се роди на 11 мај 1942 година во Кејптаун, Јужна Африка, за време на петте години егзил што кралското семејство ги помина надвор од Грција поради Втората светска војна. Во тие години се селеле дури 22 пати. Името Ирена го добила затоа што на грчки значи мир, а и затоа што така се викала сестрата на кралот Павле. Дете наречено „мир“, родено во бегство од војна: Балканот добро ја разбира таа иронија.

Егзилот заврши во 1946 година, кога Ирена имаше четири години, по референдум на кој 69 отсто од гласачите се изјаснија за враќање на кралот Ѓорѓи II, постариот брат на Павле. Според семејната приказна, само шест месеци по враќањето Ѓорѓи почина, а веста ја затекнала Ирена на час по балет со сестра ѝ Софија. Павле и Фредерика станаа крал и кралица, децата добија обврски на кралски претставници, а семејството се пресели во палатата во Атина.

Помалата сестра што копирала сè. Ирена студирала археологија и пијано, а меѓународна матура завршила во Салем, Германија, во училиштето каде што пред неа учела и Софија. Софија, четири години постара, во својата биографија раскажува дека помалата сестра сакала да прави сè што прави таа, па дома ја викале „мачката копирка“. Кога Софија го запозна принцот Хуан Карлос, нераздвојниот пар се раздели. За Ирена бараа принцови по другите кралски куќи, но таа за љубовта остана таинствена: признала само „една прва љубов“ и дека Италијанците ѝ биле згодни, но Грците уште позгодни.

На 14 мај 1962 година, во Атина, Софија се омажи за Хуан Карлос, а Ирена беше една од осумте деверуши. Со таа свадба Софија ги изгуби правата на грчка принцеза и се пресели во Мадрид. Подоцна Ирена признала дека повеќе уживала на свадбата на брат си Константин, бидејќи тој остана дома, со неа. Сепак, често патуваше во Шпанија, а свиреше пијано и во мадридскиот Teatro Real.

Почетокот на крајот. Во октомври 1963 година, во палатата Татои, семејството приватно ја пречека Жаклин Кенеди, која дојде со сестра си Ли Радзивил. Кралот Павле веќе беше видливо болен, па кралицата Фредерика и Ирена презедоа голем дел од официјалните обврски и во јануари 1964 заедно патуваа во Њујорк и Вашингтон. Павле почина од рак на 6 март 1964 година во Татои. Тоа беше почетокот на крајот на грчката монархија: Константин се качи на тронот со само 23 години и владееше само до 1967. На референдумот во 1974 година Грците ја укинаа монархијата, повторно со околу 69 отсто од гласовите. Историјата знае да се римува.

Ирена до крај го бранеше делото на брат си и наследството на грчката монархија, но најмногу живееше за другите: за оние на кои им помагаше со хуманитарната работа и за семејството, во кое за внуците беше саканата „тетка Пеку“. Во 2018 година доби шпанско државјанство. Денешното признание доаѓа десет месеци по нејзината смрт, во палатата во која двете сестри поминаа толку години заедно. Принцеза без трон, која ги избегнуваше насловните страници во свет на кралски куќи што живеат од нив.