Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (AEN) paralajmëron se rezervat globale të naftës po shterojnë „me ritëm rekord". Nuk është deklaratë për titull - është paralajmërim serioz industrial.

Shifrat konkrete: oferta e naftës ra me edhe 1,8 milionë fuçi në ditë në prill. Humbja e përgjithshme e furnizimit që nga 28 shkurti - 12,8 milionë fuçi në ditë. Kjo është gati 14% e konsumit ditor global të naftës, zhdukur nga tregu për dhjetë javë.

Arsyeja është një dhe njëkohësisht e qartë - ngushtica e Hormuzit, rruga më vitale e transportit të naftës në botë, është paralizuar nga konflikti me Iranin. Edhe sikur të hapet nesër, dëmi në infrastrukturë dhe treg tashmë është bërë. Analistët nga Morgan Stanley thonë se tregu është në „garë me kohën" - rezervat që e amortizuan krizën mund të shterojnë para se Hormuzi të punojë normalisht.

Çmimet janë tashmë në nivelin që nuk e kemi parë që nga viti 2008: Brent rreth 106-107 dollarë për fuçi, WTI amerikan në 101 dollarë. Pritet që gjatë verës, me pikun e kërkesës, çmimet të kërcejnë sërish.

Çfarë do të thotë kjo për qytetarin e zakonshëm në Maqedoni? Thjesht. Benzina 88 mbi 100 denarë për litër pritet deri në qershor, ndërsa nafta mund të kalojë 110. Kjo është një goditje për buxhetet e familjeve që tashmë po punojnë në buzë. Transporti publik do të shtrenjtohet - të gjithë ata që kanë kamion, taksi ose vozitje si biznes do t'i rrisin tarifat. Biletat e avionit, siç shkruan një raport tjetër, do të jenë „pashmangshmërisht më të shtrenjta" në mbarë Evropën.

Qeveria maqedonase deri tani nuk ka strategji të shpallur publikisht. Ekziston një levë reale - ulja e akcizës mbi karburantin - me të cilën qeveria mund t'i mbajë çmimet të qëndrueshme në kurriz të të hyrave buxhetore. Por kjo do të thotë më pak fonde për shëndetësinë, arsimin dhe infrastrukturën.

Pyetja që duhet të jetë hapur në tavolinë: kur do të flasim për rezervat strategjike shtetërore të naftës? Maqedonia nuk ka rezerva strategjike të mirëfillta - vetëm sasi minimale pune të kompanive. Në momentet e deficitit të madh global, kjo është një cenueshmëri që u shfaq në 1979, në 2008, dhe tani përsëri. Pa asnjë përgjigje për të pestën herë.

Deri atëherë - vozisim më pak, ose paguajmë më shumë. Të dyja nuk janë opsione të mira.