Komisioni Evropian planifikon të ridrejtojë paratë nga fondi i reformave për Ballkanin Perëndimor drejt tri vendeve që konsiderohen udhëheqëse në proces - Maqedonisë, Malit të Zi dhe Shqipërisë. Arsyeja është e thjeshtë: të tjerët në rajon nuk arrijnë t'i përmbushin afatet e caktuara të reformave, kështu që paratë shkojnë atje ku ka përparim.

Fondi u konceptua si nxitje financiare - shpërblim për ata që reformojnë, presion për ata që stagnojnë. Tani ai mekanizëm po fillon të sillet pikërisht ashtu siç u konceptua: kush punon, merr; kush jo, mbetet me më pak. Sipas raporteve, humbësi më i madh në rishpërndarjen e re është Bosnja dhe Hercegovina.

Për Maqedoninë, në shikim të parë, kjo është lajm i mirë - të jesh në grupin e „udhëheqësve" pas vitesh në të cilat pikërisht e kundërta ishte titulli i zakonshëm. Por para se të lëvdohemi, ia vlen të pyesim çfarë do të thotë saktësisht „udhëheqës" këtu. A po lëvizin vërtet reformat, apo thjesht të tjerët u ndalën aq shumë sa edhe një hap mesatar duket si vrapim?

Ka edhe një shtresë të dytë që rrallë përmendet. Paratë të kushtëzuara me reforma tingëllojnë si model i drejtë, por ato gjithashtu do të thonë se Brukseli vendos progresi i kujt vlerësohet dhe sipas cilave kritere. Rajoni pret prej dekadash te dera e BE-së si te një sportel komune - dhe tani, në vend që të gjithë bashkë, ndahet në më të shpejtë e më të ngadaltë. A i përshpejton kjo reformat, apo thjesht krijon vija të reja ndarjeje mes fqinjëve që edhe ashtu marrëveshjen e kanë vështirë?

Së fundmi, e rëndësishme është nëse këto mjete do të arrijnë deri te diçka që qytetari do ta ndiejë - shëndetësi më e mirë, gjykatë funksionale, administratë më e shpejtë - apo do të përfundojnë si edhe një zë në një raport që duket mirë në Bruksel dhe s'ndryshon asgjë në shtëpi. Shpërblimi ka kuptim vetëm nëse pas tij qëndron punë e vërtetë, jo thjesht një vend më i mirë në tabelën e dikujt tjetër.