Meta po ndërton një biznes për të dhënë me qira tepricën e fuqisë së saj kompjuterike për inteligjencën artificiale - dhe kështu hyn drejtpërdrejt në oborrin e Amazon Web Services, Google Cloud dhe Microsoft Azure. Plani, i quajtur gjoja Meta Compute, vjen vetëm pak javë pasi SpaceX bëri të njëjtën gjë: divizioni i tij xAI tashmë dha me qira kapacitet nga qendra e të dhënave Colossus 1 te kompani mes të cilave Anthropic, Google dhe Reflection AI.

Logjika është aq e vjetër sa çdo etje për ar. Kur të gjithë gërmojnë, më së sigurti fiton ai që shet lopatat. Mes gjigantëve që shpenzojnë qindra miliarda për çipa dhe rrymë, lind tundimi që një pjesë e asaj infrastrukture të shtrenjtë të mos rrijë bosh, por të sjellë para nga të tjerët që nuk kanë serverët e tyre.

Numri pas kësaj është i vështirë të kuptohet: deri në tremujorin e parë të 2026-s Meta u zotua të shpenzojë 182,9 miliardë dollarë (rreth 168 miliardë euro) për infrastrukturën e IA-së, me qendra të mëdha të dhënash në Luiziana dhe Ohajo, nga të cilat ajo e Ohajos pritet të fillojë punën këtë vit. Kur investon kaq shumë, duhet të gjesh një mënyrë që paratë të kthehen - dhe dhënia me qira e fuqisë është rrugë më e shpejtë se pritja që modelet e veta të fitojnë.

Dhe këtu është pika e dobët. Ndryshe nga Google dhe OpenAI, Meta deri tani nuk ka nxjerrë të ardhura serioze nga produktet e veta të IA-së; në raportet financiare nuk raporton veçmas sa sjellin Meta AI ose Llama. Tani kompania do të shesë edhe fuqi kompjuterike të pastër edhe qasje te modelet, përfshirë modelin e mbyllur të lansuar së fundmi Muse Spark. Me fjalë të tjera, në vend që të presë klientë, u faturon atyre që i ndërtojnë themelet.

Analistët tashmë po pëshpërisin fjalën që kushdo në Ballkan e njeh - flluskë. Një pjesë e tyre paralajmërojnë se e gjithë kjo ndërtesë mbështetet mbi harduer që vjetërohet me shpejtësi të pabesueshme, ndërsa pyetja që askush nuk do t'i përgjigjet me zë është nëse kompanitë e IA-së do të nxjerrin fare mjaftueshëm të ardhura nga përdoruesit fundorë për të justifikuar investime prej trilionësh. Kur infrastruktura ndërtohet më shpejt se të ardhurat që duhet ta paguajnë, dikush në fund mbetet të mbajë faturën. Pyetja është vetëm kush.