Korporata Amerikane Ndërkombëtare e Financimit të Zhvillimit (DFC) siguroi 5 milionë dollarë për projektin „Krstov Doll“ te Kriva Pallanka - vendburim antimoni. Ky është investimi i parë institucional i DFC-së në Maqedoni dhe investimi i saj i parë i lidhur me antimonin në përgjithësi.

Marrëveshja për zhvillimin e projektit u nënshkrua më 7 prill me kompaninë Pela Global Limited, për ringjalljen e minierës dhe kapaciteteve përpunuese. Amerikanët e lidhin haptazi projektin me përpjekjet për diversifikimin e ofertës globale të antimonit dhe zvogëlimin e varësisë nga Kina.

Çfarë blihet saktësisht me pesë milionë

Ky është detaji që në pjesën më të madhe të raportimit kaloi në plan të dytë. Pesë milionë dollarët nuk janë financim për minierë. Ato janë të destinuara për fazën e zhvillimit të projektit: analizë e rinovuar e resurseve minerale, studime fizibiliteti, analiza inxhinierike, vlerësim kostosh dhe planifikim operativ.

Me fjalë të tjera - këto janë para me të cilat do të përcaktohet nëse fare ia vlen të gërmohet. Faza e dytë, vetë ndërtimi dhe shfrytëzimi komercial, varet nga rezultatet e atyre studimeve, nga leverdia financiare, nga lejet dhe nga procedurat mjedisore. Asgjë nga këto ende nuk është vendosur.

Kryeministri Hristijan Mickoski, që lajmin e njoftoi nga Uashingtoni, e formuloi ndryshe: „Ky është vetëm fillimi.“ Dhe shtoi se antimoni është mineral kritik dhe i rrallë, më së shpeshti i përdorur në industrinë ushtarake, dhe se me përfundimin e projektit mund të rritet rëndësia e shtetit dhe pasuria e qytetarëve.

Pohimi pa shifër

Pastaj pasoi fjalia që kërkon vëmendje. Sipas raporteve fillestare, tha kryeministri, rezervat janë „shumë më të mëdha se rezervat e përbashkëta të shitësit të parë dhe të dytë të sotëm në botë“.

Ky është pohim i jashtëzakonshëm - dhe është parashtruar pa asnjë shifër. Nuk ka tonë, nuk ka përqendrim të vlerësuar, nuk ka emër raporti që e thotë këtë. Pikërisht prandaj DFC-ja edhe paguan për analizë të re të resurseve minerale: sepse rezervat e konfirmuara ende duhet të përcaktohen. Derisa kjo të ndodhë, formulimi korrekt është „potencial i konsiderueshëm“, jo „rezervat më të mëdha në botë“.

Antimoni vërtet është në listën amerikane të mineraleve kritike - përdoret në lidhje metalike, bateri plumb-acid, materiale rezistente ndaj zjarrit, gjysmëpërçues dhe materiale të blinduara. Prodhimi global është i përqendruar në një numër të vogël vendesh, dhe pikërisht prandaj një vendburim i ri ka peshë gjeopolitike, jo vetëm komerciale.

Por pesha për banorin e Kriva Pallankës matet me diçka tjetër: me çfarë kushtesh do të shfrytëzohet, sa të ardhura do të marrë shteti, sa njerëz do të punësohen dhe me çfarë pagash, nëse përpunimi do të bëhet këtu apo xeherori do të eksportohet i papërpunuar, dhe çfarë standardesh mjedisore do të zbatohen. Asnjë nga këto pyetje nuk ka përgjigje, dhe asnjëra prej tyre nuk zgjidhet me pesë milionë dollarë për studime.

Dallimin mes një projekti minerar që lë diçka pas vetes dhe atij që lë një gropë e bën ajo që është dakorduar para se të fillojë gërmimi, jo ajo që premtohet ndërkohë. Sot, për „Krstov Dollin“, është dakorduar vetëm se do të verifikohet nëse ka çfarë të gërmohet. Gjithçka tjetër ende është deklaratë.