Ekziston një firmë produkti i së cilës nuk është as aplikacion, as çip, as model. Produkti i saj janë - firma të tjera. UP.Labs, e cila prej tani vepron me emrin Vantora, mblodhi 100 milionë dollarë nga fondi investues Silversmith Capital Partners. Ky është investimi i saj i parë nga jashtë që nga themelimi në vitin 2022.

Modeli është i thjeshtë dhe, po të shihet nga afër, mjaft i vjetër. Vantora ndërton startape me porosi të korporatave të mëdha. Klientët nuk janë publik - ata janë njëkohësisht investitorët e parë dhe blerësit e parë. Në listë janë Alaska Airlines, Porsche (partneri i parë, qysh nga 2022), J.B. Hunt, Wabash dhe TDG, kompania mëmë e Ashley Furniture, plus partnerë nga prodhimi industrial dhe nga sektori i naftës e gazit që nuk duan të emërohen.

Ajo që ndryshoi këtë vit është se ku përfundojnë ato startape. Deri tani bëheshin për të dalë në treg. Tani partneri ka opsionin ta thithë firmën e re në veprimtarinë e vet dhe ta mbajë për vete. Themeluesi dhe drejtori ekzekutiv Xhon Kuolt këtë e quan „rrjedhë e jona e bashkimeve dhe blerjeve“ - që është mënyrë më e bukur për të thënë se korporata e paguan zhvillimin, pastaj e merr produktin dhe nuk e ndan me askënd.

Pse fare ndryshuan. Kuolti thotë se me modelin e vjetër po humbisnin idetë më të mira. „Po i humbisnim problemet me vlerën më të madhe, të cilat pikërisht për këtë kishin edhe potencialin më të madh“, thotë ai. Jep edhe një shembull konkret me J.B. Hunt: „Thanë - s'ka mundësi ta nxirrni këtë në botë - dhe prandaj e hodhëm poshtë idenë.“ Me modelin e ri ide të tilla nuk hidhen më poshtë, sepse kurrë nuk dalin jashtë.

Ai kthim e shtyu firmën thellë në atë që industria e quan inteligjencë artificiale fizike - softuer që drejton makineri, kamionë, fabrika dhe avionë, në vend të tekstit në ekran. Projektet e deritanishme të Vantorës janë pikërisht nga sektori i automjeteve, i aviacionit dhe i logjistikës.

Ia vlen të vërehet çfarë do të thotë kjo për këdo që dëshiron të hyjë në të njëjtën lojë. Kur inovacioni zhvendoset brenda korporatave të mëdha dhe del vetëm si sistem i tyre i brendshëm, nuk mbetet asgjë që dikush tjetër mund ta blejë, licencojë apo kopjojë. Cikli i vjetër - startapi rritet, dëshmohet, pastaj e blen një lojtar i madh - të paktën linte gjurmë në publik. Ky nuk lë as aq.

Një investim prej 100 milionë dollarësh në një firmë që ndërton firma për llogari të të tjerëve është edhe mesazh i qartë se ku po zhvendoset pushteti. Jo te ai që ka idenë, por te ai që ka kamionët, avionët dhe fabrikat mbi të cilat ideja mund të lëshohet.