Deponia pranë Haraçinës tymos këto ditë, ndërsa institucionet ia hedhin kompetencën njëra-tjetrës

Zjarri në deponinë e egër pranë Haraçinës shpërtheu më 10 tetor. U lokalizua shpejt, ndërkohë ra edhe shi - por këto ditë mbetjet ende tymosin. Tymi përhapet drejt Shkupit, ndërsa qytetarët që e thithin marrin diçka që është pothuajse më mirë e dokumentuar se vetë zjarri: një listë institucionesh që nuk janë kompetente.

Secili ia kalon tjetrit

Nga Levica e përshkruajnë rrugën që ndjek çdo ankesë. Qytetarët lajmërojnë tym, djegie në fyt dhe hundë dhe lotim të syve. Qendra për Menaxhim me Kriza, sipas tyre, i udhëzon t'u drejtohen mediave. Komuna i dërgon te ndërmarrja komunale, ndërsa ndërmarrja pohon se e ka lajmëruar rastin. „Ata merren vesh kujt i takon kompetenca, ndërsa ne ndërkohë thithim helm“, thonë nga partia.

Ministria e Mjedisit Jetësor, Inspektorati Shtetëror i Mjedisit Jetësor dhe Komuna e Haraçinës morën pyetje nëse janë bërë matje të cilësisë së ajrit dhe nëse dikush po e përcakton përgjegjësinë. Përgjigjet priteshin gjatë ditës. Ditë pas zjarrit, pra, qytetarët ende nuk dinë çfarë thithin - dinë vetëm se është tym.

Nga Qyteti i Gjelbër Human kërkojnë që zjarri të shuhet menjëherë, metani të largohet, deponia të rrethohet, ndërsa shërbimet komunale që hedhin mbeturina atje të sanksionohen dhe t'u merret leja për menaxhim me mbeturinat - „nëse e kanë fare“.

Vetëm tri deponi me leje

Ai „nëse e kanë fare“ nuk është retorikë. Sipas të dhënave të Ministrisë së Mjedisit Jetësor, leje sipas Ligjit për Deponim kanë vetëm tri deponi në shtet: Drisla dhe deponitë në Gjevgjeli dhe në Gostivar. Gjithçka tjetër punon me vendimin, zakonin ose heshtjen e dikujt.

Haraçina nuk është as për herë të parë në këtë rol - probleme me tym në këtë lokacion pati edhe më herët këtë vit. Ndërkohë, deponia e Kumanovës „Krasta“, e cila sipas DOM-it digjet prej gjashtë muajsh dhe përdoret me vendim të komunës pa leje nga Ministria, këto ditë u bë krizë komunale. Banorët e Pçinjës dhe Studena Barës e bllokuan për shkak të tymosjes së vazhdueshme, ndërsa Kumanova u detyrua t'i çojë përkohësisht mbeturinat në Drislën e Shkupit. Bllokada u ndërpre më 12 tetor, pasi zjarri u shua dhe një pjesë e mbeturinave u mbulua me dhé.

Mbulimi me dhé e fsheh problemin nga sytë. Nuk e zgjidh.

Evropa synon 10%

Të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave prej vitesh tregojnë se 99,8% e mbeturinave komunale të mbledhura te ne përfundojnë në deponi. Bashkimi Evropian, nga ana tjetër, kërkon që vendet anëtare deri në vitin 2035 ta ulin deponimin në më së shumti 10% të mbeturinave komunale të krijuara. Sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit, sasia e mbeturinave komunale të krijuara në Maqedoni u rrit për 21,6% mes viteve 2010 dhe 2023, ndërsa kapacitetet për riciklim dhe kompostim mbeten të kufizuara.

Komisioni Evropian në raportin për vitin 2025 vlerësoi se menaxhimi me mbeturinat mbetet sfidë serioze: sistemet rajonale nuk funksionojnë siç është parashikuar, ndërsa infrastruktura moderne rajonale vazhdimisht vonon. Deponia rajonale pranë Shën Nikollës, kujtojnë nga DOM, ende nuk është realizuar.

Ky është një sistem në të cilin kontejneri zbrazet, por problemi nuk zhduket - vetëm zhvendoset në kodrën pas fshatit, ku një ditë do të ndizet. Sa deponi të egra duhet të tymosin ende që dikush të përgjigjet për faktin që ato ekzistojnë fare?