Shporta e konsumit e Qeverisë është 10.200 denarë më e lirë se ajo sindikale - para negociatave për pagën minimale

Sa para i duhen një familjeje katërantarëshe në Maqedoni për një muaj? Varet kë pyet. Sipas llogaritjes së re të Ministrisë së Ekonomisë dhe Punës, për gusht mjaftonin 58.475 denarë. Sipas Shportës Minimale Sindikale të LSM-së, për gusht nevojiteshin 68.675 denarë. Dallimi është 10.200 denarë - për një familje, në një muaj.

Sindikatat nuk u ndalën aty. Në shtator shporta e tyre u rrit në 69.432 denarë, 757 denarë më shumë se në gusht.

Ushqimi, vendi i parë ku ndahen

Zëri më i dhimbshëm është tryeza. Ministria llogarit 21.132 denarë në muaj për ushqim dhe pije, sindikata 25.032 denarë - dallim prej 3.900 denarësh vetëm te ushqimi. Në llogaritjen sindikale për gusht hyjnë edhe arsimi (7.192 denarë), veshjet dhe këpucët (6.511), banimi, uji, rryma dhe ngrohja (6.370), transporti (5.175), restorantet dhe hotelet (4.131), komunikimet (3.677), higjiena (2.692) dhe shëndeti (1.196 denarë).

Ministri Besar Durmishi pohon se Qeveria nuk dëshiron t'i ulë artificialisht shpenzimet e qytetarëve. Metodologjia e re, shpjegon ai, bazohet në konsumin mesatar realisht të realizuar, në të dhëna nga Enti Shtetëror i Statistikave, në çmime nga tetë qytete, 23 tregje për fruta dhe perime dhe produktet më të shitura në pesë zinxhirët tregtarë më të mëdhenj dhe tre rajonalë. Banimi është vendosur ndryshe, sepse sipas regjistrimit rreth 95% e popullsisë jeton në shtëpi të vetën.

„E respektojmë rolin e sindikatave, por këto janë dy metodologji krejtësisht të ndryshme. Qëllimi ynë nuk është të hyjmë në gara se shporta e kujt është më e lartë apo më e ulët, por të ofrojmë një pamje objektive dhe transparente“, thotë Durmishi. Sipas shifrave qeveritare, shporta nga janari deri në gusht u rrit për 3,7%, përkatësisht rreth 2.095 denarë, ndërsa në gusht ushqimi madje u lirua për 255 denarë.

E shpenzuar nuk do të thotë e mjaftueshme

Këtu është thelbi i mosmarrëveshjes, dhe ai nuk është matematikor. Shporta qeveritare mat sa kanë shpenzuar vërtet amvisëritë. Ajo sindikale mat sa u nevojitet për jetë dinjitoze. Një familje që nuk ka para më shpesh do të blejë ushqim më të lirë, do t'i shtyjë këpucët e reja dhe dentistin, do të heqë dorë nga pushimi. Statistika do të shënojë saktë se ato para nuk janë shpenzuar. Por nga kjo nuk rrjedh se nevoja është zhdukur - vetëm se ka mbetur e paplotësuar.

Bashkimi Evropian nuk ka një „shportë evropiane“ me shumë të përcaktuar. Eurostati përmes indeksit të harmonizuar të çmimeve mat inflacionin, ndërsa Komisioni Evropian përdor edhe buxhete referuese - shporta produktesh dhe shërbimesh që konsiderohen të nevojshme për një standard jetese të pranueshëm. Shembulli grek tregon sa e rrezikshme është të përzihen dy qasjet: amvisëria mesatare greke në vitin 2025 shpenzonte 1.820,20 euro në muaj, por te pesëta më e varfër ushqimi dhe banimi gëlltisnin 54,4% të gjithë buxhetit. Sa më të ulëta të jenë të ardhurat, aq më e madhe është pjesa e parave që shkon për më themeloret.

Shifra që do të mbrohet më 19 tetor

Kryetari i LSM-së, Sllobodan Trendafilov, pyet hapur për kë bëhet ky manovër. „Në vend që Qeveria ta ulë artificialisht shportën për 19,5% për ta barazuar me llogaritjen e saj mesatare, duhet që për po ato 19,5% t'i rrisë pagat e punëtorëve, nëse vërtet ka dëshirë t'i ndihmojë“, thotë ai.

Metodologjia e re do të dalë para Këshillit Ekonomiko-Social në seancën e caktuar për 19 tetor. Debati për shportën është i lidhur ngushtë me kërkesat për rritjen e pagës minimale, edhe pse shuma e saj në vetvete nuk e përcakton automatikisht rritjen. Prandaj edhe nuk është njësoj cila shifër do të jetë mbi tavolinë. Shporta më e ulët nuk mbush asnjë frigorifer. Vetëm e bën të zbrazëtin të duket statistikisht i pranueshëm.