SHA ESM nënshkroi kontratë trevjeçare me korporatën shtetërore energjetike kosovare KEK, me të cilën fitoi koncesion në minierën e Obiliqit dhe mundësinë e shfrytëzimit të rreth tre milionë tonëve qymyr në 36 muajt e ardhshëm. Kontratën e nënshkruan drejtori i përgjithshëm i ESM-së Lazo Uzunçev dhe drejtori i përgjithshëm i KEK-ut Gramos Hasani.

Numri kyç është çmimi fiks - 24,4 euro për tonë për gjithë kohëzgjatjen e kontratës, me parametra cilësie të përcaktuar saktësisht. Çmimi fiks në energjetikë do të thotë një gjë: mbrojtje nga luhatjet e bursave, me kusht që të mos fitohet nëse çmimet bien.

Çfarë premtoi ESM

Llogaria e kompanisë është konkrete. Djegia e qymyrit kosovar do ta rrisë efikasitetin e termocentraleve dhe do të sjellë prodhim shtesë vjetor prej 800 gigavatorësh energji elektrike dhe të ardhura prej rreth 57 milionë eurosh. Kursime shtesë priten nga nevoja e zvogëluar për mazut.

Ka edhe një llogari ekologjike. Ulje vjetore e emetimeve të CO2 për 923.000 tonë për shkak të më pak qymyrit të djegur, plus edhe 55.980 tonë për shkak të përdorimit më të vogël të mazutit.

Ky është paradoksi që ia vlen të emërtohet: importi i qymyrit më të mirë shitet si përfitim ekologjik. Teknikisht është e saktë - qymyr më cilësor do të thotë më pak masë e djegur për të njëjtën rrymë. Por kjo mbetet një llogari brenda qymyrit, e jo dalje prej tij.

70 përqind e rrymës vjen nga termocentralet

Uzunçevi paraqiti të dhënën që e shpjegon gjithë operacionin. Rreth 70 përqind e prodhimit të përgjithshëm vjetor të energjisë elektrike - aktualisht dhe në tre vitet e ardhshme - vjen nga termocentralet.

Nevojat e vlerësuara vjetore për furnizim me qymyr, si plotësim i prodhimit vendas, janë rreth 1,4 milionë tonë: 600.000 tonë për TC Osllomej dhe 800.000 tonë për TC Manastir.

Kufizimi quhet Bllacë

Këtu kontrata përplaset me gjeografinë. Pikëkalimi kufitar i Bllacës mundëson tranzit ditor prej maksimum 120 kamionësh, përkatësisht rreth 3.000 tonë qymyr në ditë. Sasia reale maksimale vjetore që mund të mbërrijë nga KEK-u është rreth 800.000 tonë.

Pra: nevoja është 1,4 milionë tonë, rrjedha maksimale është 800.000. Kontrata mbulon një pjesë të mirë të hendekut, por jo të gjithë - dhe kjo jo për shkak të çmimit ose sasisë në minierë, por për shkak të një porte kufitare.

Qymyri dhe çfarë ka në të

Baseni kosovar në Obiliq renditet ndër depozitat më të mëdha të linjitit cilësor në Evropë. Testimet laboratorike treguan përmbajtje të ulët squfuri dhe hiri dhe vlerë mesatare kalorike prej rreth 1950 kilokalorish për kilogram.

Kjo përputhet me diapazonin sipas të cilit janë dimensionuar kaldajat në TC Manastir dhe TC Osllomej - kalori nga 1800 deri 2400, squfur nën një përqind dhe hi nën 20 përqind. Me fjalë të tjera, nuk është blerë qymyr që do të përshtatet, por qymyr që i përgjigjet pajisjeve ekzistuese.

Kontrata ende nuk vlen

Më së voni deri në fund të gushtit ESM duhet të shpallë njoftim sipas Ligjit për furnizime publike, për zgjedhjen e operatorit ekonomik që do të realizojë gërmimin, analizën e cilësisë, ngarkimin, transportin, spedicionin dhe shkarkimin në depot e të dy termocentraleve.

Vetëm me finalizimin e zgjedhjes dhe futjen në punë të atij operatori, kontrata me partnerin kosovar zyrtarisht hyn në fuqi. Domethënë - nënshkrimi është bërë, por zbatimi varet nga një tender që sapo duhet shpallur.

Kjo është pika ku kontratat e tilla më së shpeshti ngadalësohen. Ia vlen të ndiqet nëse njoftimi vërtet do të dalë deri në fund të gushtit.