Që nga pushtimi i Ukrainës në vitin 2022 e këtej, marrëdhëniet mes Moskës dhe shteteve evropiane përkeqësohen vazhdimisht. Por ditët e fundit diçka ndryshoi në ton - dhe kjo nuk është retorikë, por ngjarje konkrete në tokën evropiane.

Përpjekja për sulm me dron ndaj një avioni transportues ukrainas „Antonov“ në aeroportin Lajpcig-Hale prodhoi krizën më serioze mes Berlinit dhe Moskës deri tani. Qeveria e kancelarit gjerman Fridrih Merc e akuzoi drejtpërdrejt Rusinë. Moska u përgjigj me demant.

Reagimi nga Brukseli dhe nga NATO ishte i ashpër. Presidentja e Komisionit Evropian Ursula fon der Lajen deklaroi se „Lajpcigu përfaqëson një përshkallëzim të ri në territorin e BE-së që i atribuohet drejtpërdrejt Rusisë“. Sekretari i përgjithshëm i NATO-s Mark Rute shprehu „solidaritet të plotë me Gjermaninë“.

Gjermania përgjigjet me armë, jo me notë

Orë pas akuzës gjermane, ushtria gjermane testoi me sukses një raketë balistike të prodhimit izraelit me rreze veprimi 500 kilometra mbi Atlantikun e Veriut. Berlini njëkohësisht i rrit shpenzimet mbrojtëse dhe publikon planin për të ndërtuar ushtrinë më të fortë konvencionale në Evropë.

Ministri rus i punëve të jashtme Sergej Lavrov reagoi ndaj atyre planeve: „Kur kancelari Merc tha se do ta bënte sërish Gjermaninë fuqinë kryesore ushtarake në Evropë, thjesht mbeta i habitur“. Pastaj i lidhi deklaratat me historinë e Gjermanisë naziste - lëvizje që nga Moska vjen aq rutinë sa nuk është më argument, por refleks.

Nuk është vetëm Lajpcigu

Lista e incidenteve nëpër Evropë në periudhën e fundit është më e gjatë sesa duket nga një lajm i vetëm: dy sulme ndaj nënstacioneve elektrike në Gjermani, në lindje dhe në perëndim; dyshim për zjarrvënie në një fabrikë polake dronësh, për të cilën foli edhe kryeministri Donald Tusk; paralajmërim nga autoritetet daneze se kanë zbuluar përgatitje për sabotazh rus të drejtuar ndaj kompanive mbrojtëse.

Asnjë prej atyre ngjarjeve në vetvete nuk është luftë. Së bashku, ato janë diçka tjetër - testim sistematik se ku kalon vija dhe çfarë mund të bëhet pa pasuar përgjigje.

Katër skenarë, asnjëri i rehatshëm

Analizat që ofron shtypi evropian përmblidhen në katër drejtime të mundshme. I pari: luftë hibride afatgjatë pa përplasje të drejtpërdrejtë, që bëhet „normalja e re“. I dyti: incident që del jashtë kontrollit. I treti: Rusia teston qëllimisht gatishmërinë e NATO-s. I katërti: luftë e hapur mes Rusisë dhe NATO-s - për momentin më pak e mundshmja.

Analisti i politikës së jashtme Denis Avdagiq ngjarjet në Gjermani i quajti „terrorizëm“ dhe „sulme terroriste“, me arsyetimin se „gjërat duhet të quhen me emrat e vërtetë“. Paralajmërimi i tij është i drejtpërdrejtë: „Nëse nuk ka mesazh mjaftueshëm të fortë, mund të presim që kjo të vazhdojë dhe incidente të tilla të përhapen nëpër gjithë Evropën“. Për përplasjen e drejtpërdrejtë, Avdagiq mendon se Rusia nuk dëshiron konflikt të hapur sepse nuk mund të hapë front të dytë ndërsa është e zënë në Ukrainë - por thekson se Moska është e shkëlqyer në luftën informative, dhe kjo e rrezikon kohezionin e BE-së dhe NATO-s.

Ballkani e di përmendsh këtë skenë

Lufta hibride nuk fillon me tanke. Fillon me sabotazh që askush nuk e pranon, me zjarr që është „defekt teknik“, me incident për të cilin të gjithë e dinë kush e bëri, kurse askush nuk mund ta provojë. Ballkani e jetoi atë fazë - dhe e di sa gjatë mund të zgjasë para se dikush ta emërtojë me zë.

Pikërisht prandaj është i rëndësishëm konstatimi i Avdagiqit se objektivi është kohezioni, e jo territori. Një Evropë e përçarë nuk ka nevojë të mundet me raketa. Mjafton që çdo shtet të fillojë ta konsiderojë sulmin ndaj fqinjit si problem të huaj. Kurse atë prishje të qëndrimit të përbashkët rajoni ynë e ka parë nga afër më shumë se një herë.