Me vite Amazon, Google, Meta dhe Microsoft blinin turbina me erë dhe parqe diellore e pastaj e reklamonin këtë si dëshmi se inteligjenca artificiale do të jetë e pastër. Tani të katërta njëkohësisht po hidhen mbi gazin natyror, ndërsa një firmë analitike e energjisë pohon se pikërisht për këtë do të pendohen.

Raporti i Norevës thotë se çmimi i gazit natyror në pjesë të SHBA-së mund të trefishohet në vitet e ardhshme. Arsyeja është aritmetike, jo ideologjike: kërkesa nga qendrat e të dhënave rritet, rritja e ofertës bie, ndërsa eksporti i gazit të lëngshëm e lidh tregun amerikan me atë botëror. Sot çmimi lëviz nga rreth 2 deri 4,5 dollarë për milion BTU, ndërsa nyja më e tregtuar Henry Hub në Luiziana është nën 3 dollarë. Noreva pret që në nyje të veçanta të kapërcejë 10 dollarë.

„Mendoj se të gjithë në tregjet e energjisë e gënjyen veten se çmimi i gazit nuk mund të rritet", thotë Piter Gardet, drejtor ekzekutiv i Norevës. „Të duhet vetëm aritmetikë e thjeshtë për të arritur te një treg gazi shumë më i ngushtë se ai në të cilin ishte para vetëm disa vjetësh."

Sa i madh është basti

Shifrat janë serioze. Në mars Meta njoftoi se po ndërton një termocentral me gaz prej 7,5 gigavatësh në Luiziana për qendrën e vet të të dhënave Hyperion. Për disa ditë Microsoft dhe Google veçmas shpallën termocentralet e veta nga një gigavat, të dyja në Teksas. Amazon planifikon 7,6 gigavat, po ashtu në Teksas. Kompanitë që me dekada ruheshin nga shpenzime të mëdha kapitale, tani ndërtojnë industri të rëndë dhe hyjnë në një treg për të cilin dinë shumë më pak se për softuerin.

Gardeti tregon se një investitor me të cilin foli ishte „i befasuar" sa rrezik nga çmimi i gazit e pranojnë me vetëdije këto firma. „Bëjnë gjëra që nuk janë normale për dikë që thjesht duhet të blejë energji", thotë ai.

Kush e paguan diferencën

Karburanti është rreth gjysma e çmimit të rrymës nga një termocentral i madh. Domethënë gazi dyfish a trefish më i shtrenjtë i bën këto qendra të dhënash të tipit „sill rrymën tënde" shumë më të shtrenjta për të punuar. Prej andej ka vetëm dy dalje, dhe të dyja arrijnë te dikush tjetër: ose shtrenjtohet çdo pyetje drejtuar modelit, ose hiperskalerët lidhen në rrjet dhe e ngrenë çmimin e rrymës për të gjithë të tjerët. Tashmë 80 përqind e konsumatorëve janë të shqetësuar për ndikimin e qendrave të të dhënave në faturat e rrymës. Gazi është kolona e radhës në të njëjtën faturë.

Gardeti nuk pohon se ata gabuan - fjuçersat deri tani nuk paralajmërojnë asnjë dramë. „Nuk është bast i paarsyeshëm", pranon. Vetëm nuk është i bindur se është i saktë. Dhe një vërejtje e tij thotë më shumë se tërë raporti: „Në raportet e ardhshme të të ardhurave të Alphabet-it do t'i dëgjoni duke folur për korrelacionin mes çmimit të gazit natyror dhe rezultateve të Google-it, çka është e çuditshme, por ja ku jemi."

Këtu është edhe pjesa vërtet interesante. Industria që foli më së shumti për dekarbonizimin përfundoi me faktin se rezultatet e saj tremujore do të varen nga çmimi i një karburanti fosil. Jo sepse dikush e detyroi, por sepse donte rrymë menjëherë, ndërsa era dhe dielli nuk vijnë sipas një orari që i përshtatet një produkti të paralajmëruar. Çfarë dobie ka premtimi për zero emetime nëse afati i modelit është më i shpejtë se afati i rrjetit?