Hungaria pas Orbanit duket krejt ndryshe - dhe pikërisht tani shihet sa shumë. Parlamenti hungarez sot dhe nesër diskuton dhe voton për një amendament kushtetues me të cilin do t'i përfundonte menjëherë mandati presidentit Tamash Sulok. Partia e kryeministrit të ri Peter Magjar, „Tisa", që ka shumicë dy të tretash, e quan këtë pjesë të „operacionit pastrim" pas 16 vitesh sundimi të Viktor Orbanit që përfundoi në prill.

Suloku, president që nga marsi 2024, refuzon të japë dorëheqje. Ai pretendon se amendamenti „çon drejt përqendrimit të pushtetit në vend të ndarjes së tij" - një akuzë që ironikisht tingëllon e njohur, sepse pikërisht këtë ia vishnin me vite epokës së Orbanit. Magjari nga ana e tij e quan Sulokun „kukull të Orbanit" dhe thotë se ai nuk arriti të sigurojë unitetin kombëtar. Nëse amendamenti kalon, parlamenti ka 30 ditë për të zgjedhur një president të ri.

Dhe këtu fillon pjesa interesante për këdo që shikon nga Ballkani. Pushteti i ri që erdhi me premtimin për të pastruar autokracinë, gjëja e parë që bën është - ndryshon kushtetutën për të larguar një njeri. Orbani, tani në opozitë, thirri në protestë nën sloganin „Stop tiranisë" para pallatit presidencial, ku dolën mijëra. I njëjti njeri që me dekada ndërtoi „demokracinë joliberale" tani bërtet kundër tiranisë. Shikuesi ballkanik vetëm tund kokën - këtë film e kemi parë.

Evropa nuk hesht. Suloku paraqiti ankesë në Komisionin e Venecias, organin e Këshillit të Evropës që vlerëson kushtetutshmërinë, duke pretenduar se amendamenti nuk është në përputhje me standardet evropiane. Komisioni madje dërgoi një delegacion në Budapest më 2 korrik - por qeveria e përshpejtoi procedurën pa pritur mendimin. Kur pushteti i ri nxiton të ndryshojë kushtetutën para se Evropa të thotë fjalën, pyetja vjen vetvetiu: a është pastrimi fundi i autokracisë apo vetëm ngjyra e saj e re?