Zjarri te Llokva Rogoznica dhe Omishi lëvizi me një shpejtësi që shoqatat vullnetare zjarrfikëse vendore nuk e mbajnë mend. Njerëzit iknin drejt detit sepse rruga ishte e mbyllur, kurse atë natë më mirë e përshkruan një shifër: kapiteneria e portit evakuoi nga deti 194 persona. Tridhjetë e gjashtë veta kërkuan ndihmë mjekësore, katërmbëdhjetë përfunduan në spital, shtatë luftonin për jetën. Në vendin e zjarrit më vonë u gjet një trup.

Në ato orë telefonat celularë të njerëzve në zonë mbetën të heshtur. Sistemi për paralajmërim të hershëm dhe menaxhim krizash nuk dërgoi asnjë njoftim.

8,4 milionë euro për një mesazh që nuk arriti

Ai sistem kushtoi 8,4 milionë euro dhe u vu në përdorim në gusht të vitit 2023, me një qëllim të vetëm - që brenda disa sekondash t'i njoftojë qytetarët në telefonin celular se u kanoset rrezik. Ky nuk është provimi i tij i parë. Nuk u aktivizua as gjatë stuhisë së korrikut 2023, kur humbën jetën katër njerëz, kurse dëmi përfshiu katërmbëdhjetë qarqe. Dy herë e paguar, dy herë heshtje.

Shpjegimi i Mbrojtjes Civile është se sistemi është mjet informativ dhe se për aktivizim nevojitet miratimi i komandantit kryesor zjarrfikës. Shërbimi zjarrfikës thotë se evakuimi filloi menjëherë sapo shpërtheu zjarri dhe se të gjitha shërbimet ishin në terren brenda pak minutash, ngase „prioritet ishte veprimi i drejtpërdrejtë dhe i shpejtë në terren”. Kryeministri Andrej Plenkoviq e shpjegoi natën me erën dhe errësirën: „Këtu puna qartazi ishte e shpejtë për sa i përket erës dhe natës.”

Të gjitha ato fjali mund të jenë të sakta njëkohësisht. Dhe megjithatë, mbetet një pyetje që asnjëra prej tyre nuk e prek: për çfarë shërben një sistem aktivizimi i të cilit varet nga ajo që dikush, në mes të natës më të shpejtë të vitit, të gjejë kohë të nënshkruajë një miratim?

Dyshimi se zjarri është i qëllimshëm

Pronari i lokalit pranë të cilit filloi zjarri, Goran Loviq, deklaroi se zjarri nisi nga ana e kundërt e rrugës, ku nuk kishte as turistë as njerëz. „Mendojmë, në fakt jemi të bindur se kjo është e qëllimshme, domethënë faktor njerëzor. Policia kriminalistike është këtu, ua dhamë pamjet nga kamerat dhe bëmë gjithçka që kjo të sqarohet.” Njëri nga udhëheqësit e zjarrfikësve e tha të njëjtën gjë më shkurt - se dikush herët në mëngjes vendosi të luajë me ta.

Nëse kjo vërtetohet, historia ka kryerësin e vet me emër e mbiemër, jo vetëm erën. Dikush ndezi, në pjesën më të nxehtë të verës, mbi një qytet plot me njerëz. Ky është zgjedhje, jo stuhi.

Zjarret nuk kërkojnë vizë

Në qendrën pritëse në Omish fjetën rreth 2.000 njerëz; hoteleritë vendore përgatitën 1.300 vakte. Sllovenia dërgoi ndihmë, Vukovari dërgoi 10.000 euro. Solidariteti, si gjithmonë, punoi më shpejt se sistemi.

Ky rajon e ndan të njëjtën verë dhe të njëjtën erë. Dallimin e bën ajo që ndodh në dhjetë minutat e para - a bie telefoni apo hesht. Mesazhi nga Omishi nuk është se zjarri ishte i fortë. Mesazhi është se ishte paguar që të dërgohej një njoftim, kurse njoftim nuk pati.