Në Lubojnë sot varrosën një njeri që katër muaj rresht dilte çdo ditë në protestë për ta penguar prerjen në pyllin e manastirit mbi fshat. Vasko Tomulevski ishte 44 vjeç. Humbi jetën më 9 gusht duke drejtuar një motoçikletë - humbi kontrollin dhe doli nga rruga.

Prespanët e thërrisnin „Shpirti i Lubojnës”. Kjo nuk është frazë nga një lajmërim vdekjeje, por përshkrim i një funksioni që asnjë organ i këtij shteti nuk e parashikon - një njeri që përpiqet një fshat të mos vdesë.

Dyqan, restorant dhe katër muaj protestë

Me vite mbante dyqanin dhe restorantin në mes të fshatit. Ai ishte vendtakimi kryesor jo vetëm për Lubojnën, por për gjithë Prespën - aty takoheshin banorë, vizitorë, kalimtarë. Organizonte ngjarje, festa, takime, aksione ekologjike. Qëllimi ishte i thjeshtë dhe i vështirë: Lubojna të mos bëhet edhe një fshat maqedonas që zbrazet ngadalë.

Kur u shfaqën planet për prerje të madhe në pyllin e manastirit, Tomulevski ishte pjesë e grupit „Të gjithë e duam Lubojnën”. Protestuan çdo ditë, katër muaj. Dhe ia dolën - prerja u ndal, ndërsa fshati u kursye nga erozioni, vërshimet dhe gjithçka që vjen me kodra të zhveshura mbi shtëpi.

Vini re kush e ndali atë prerje. Jo një inspektim. Jo një ministri. Jo një strategji për pylltari të qëndrueshme. Një grup fshatarësh me bluza dhe këmbënguljen të dalin çdo ditë katër muaj.

Njeriu që ua hapte Prespën gazetarëve

Tomulevski ishte edhe lidhja kryesore komunikuese e ekipeve gazetareske me Prespën. Nuk kishte gjë që nuk e dinte për atë anë, dhe vetë niste iniciativa që për Lubojnën të shkruhej dhe flitej në media. Ky është rol mosmirënjohës - të jesh qendra e papaguar e shtypit e fshatit tënd sepse institucionet nuk përgjigjen në telefon.

Ëndërronte hapjen e pikëkalimit kufitar Markova Noga - Lemos, duke pritur se do të sillte impuls turistik dhe do ta gjallëronte Prespën. Ai pikëkalim prej dekadash është temë njoftimesh dhe shtyrjesh.

„Me mikun tim Vasko Tomulevski - Shpirtin e Lubojnës - ëndërronim për ditën kur kufijtë nuk do të na ndajnë më. Për ditën kur njerëzit nga të tri anët do të mund të takohen lirshëm, të bashkëpunojnë, të krijojnë dhe ta ndajnë bukurinë dhe pasurinë e këtij vendi unik”, shkroi miku i tij, punonjës turizmi, pas lajmit për vdekjen.

Çfarë mbetet

Maqedonia ka qindra fshatra me nga disa dhjetëra banorë dhe nga një njeri të tillë - atë që, kur të gjithë të tjerët ikën, mbeti dhe lufton me mullinjtë e erës. Këta njerëz nuk janë në asnjë buxhet, nuk marrin mirënjohje, dhe kur nuk janë më, fshati e ndien menjëherë.

Pylli mbi Lubojnë është ende aty sepse një grup njerëzish duruan katër muaj. Pyetja për Prespën tani është nëse ajo këmbëngulje ishte diçka që e kishte fshati, apo diçka që e mbante një njeri.