Qeveria miratoi një listë prej 41 projektesh për investime publike, secili me vlerë mbi pesë milionë euro. Spitale në Tetovë, Shtip dhe Kërçovë. Korridori hekurudhor VIII në segmentin Shkup - Kërçovë. Hekurudhë e shpejtë përgjatë Korridorit 10. Parku i erës Miravci. Termocentral i kombinuar me gaz në TEC Manastir. Centrali fotovoltaik lundrues „Shpilje". Ruajtja e energjisë elektrike me bateri.

Lexuar kështu, kjo është lista e një shteti që më në fund fillon të ndërtojë. Lexuar me kujdes - kjo është listë e diçkaje tjetër.

Fjalia që e ndryshon gjithë lajmin

Në komunikatën e Ministrisë së Financave qëndron një formulim që rrallë arrin te titujt: përfshirja e një projekti në këtë listë „nuk nënkupton detyrim për financimin e tij, as vendim përfundimtar për zbatimin e tij".

Me fjalë të tjera - kjo nuk është listë e projekteve që do të ndërtohen. Kjo është listë e projekteve që kaluan një kontroll administrativ dhe guxojnë të shqyrtohen më tej. Vendimet për paratë do të merren më vonë, përmes buxhetimit kapital, në varësi të mjeteve në dispozicion, pjekurisë së projektit dhe prioriteteve të Qeverisë për vitin fiskal përkatës.

Kjo nuk është hollësi. Kjo është dallimi mes „do të kemi spital në Kërçovë" dhe „spitali në Kërçovë guxon të aplikojë për buxhet".

Pse lista megjithatë vlen diçka

Megjithatë, këtu ka një reformë që meriton të pranohet. Deri tani projektet kapitale në Maqedoni hynin në buxhet sipas një logjike që askush nuk mund ta shpjegonte publikisht - çfarë do të ndërtohej vendosej pa kriter të dukshëm, ndërsa rezultati ishin objekte të nisura që qëndrojnë të papërfunduara me vite.

Mekanizmi i ri buron nga Rregullorja për menaxhimin e investimeve publike, e miratuar vitin e kaluar mbi bazën e Ligjit për buxhetet. Institucionet dorëzojnë ide projektesh mbi pesë milionë euro. Ministria e Financave verifikon nëse dokumentacioni është i plotë, nëse të dhënat janë cilësore, nëse projekti është strategjikisht relevant dhe nëse është fare i gatshëm për përpunim të mëtejshëm. Ato të vlerësuara pozitivisht shkojnë te Komiteti për investime publike, i formuar vitin e kaluar, i cili u mblodh për herë të parë në prill të këtij viti.

Ministrja e Financave Violeta Dimitrieska-Koçoska pret që sistemi i ri të parandalojë nisjen e projekteve të papërgatitura mjaftueshëm, të cilat në të kaluarën shpesh përfundonin në ngërç. Kjo është diagnozë e saktë e një problemi real - që është më shumë se sa marrim zakonisht.

Testi vjen në buxhetin për 2027

Lista do të jetë baza për investimet e reja kapitale në procesin buxhetor për vitin 2027 dhe për programet investuese të ndërmarrjeve publike dhe shoqërive aksionare shtetërore. Institucionet duhet ta harmonizojnë planifikimin e tyre me të.

Pra vitin e ardhshëm do të kemi diçka që deri tani nuk e kishim - mundësinë të verifikojmë. Nëse në buxhetin për 2027 shfaqet një projekt kapital mbi pesë milionë euro që nuk është në këtë listë, atëherë e gjithë procedura është dekor. Nëse shfaqen vetëm projekte nga lista, atëherë reforma funksionon.

Lista është publikuar në ueb-faqen e Ministrisë së Financave. Kjo është mirë, dhe nuk është formalitet - një dokument publik mund të krahasohet me buxhetin që vjen. Deri atëherë, 41 projekte janë shifër në letër, jo në kantier.